viaLibri Requires Cookies CLICK HERE TO HIDE THIS NOTICE

Displayed below are some selected recent viaLibri matches for books published in 1816

        BURGHAUSEN. "Schloß von Burghausen". Teil der Burg mit vierfach gekröpftem Turmvorsprung, viereckigem Zinnenturm und Torturm sowie bewachsenen Burgmauern, an denen zwei Edelleute und ein Falkner entlangreiten.

      - Kreidelithographie von Simon Quaglio, 1816, 31 x 23,5 cm. Winkler 643,2; Maillinger I,3000; Lentner 7326: "Seltenes, dekoratives Blatt". - Alt auf Einfassungslinie geschnitten und auf Bütten montiert. - Inkunabel der Lithographie.

      [Bookseller: Peter Bierl Buch- & Kunstantiquariat]
 1.   Check availability:     ZVAB     Link/Print  


        THE HOLY BIBLE: Containing the Old and New Testaments: Together with the Apocrypha. Translated Out of the Original Tongues, and with the Former Translations Diligently Compared and Revised

      Brattleboro, VT: J. Holbrook's, 1816. Hard Cover. Very Good. Large Quarto. With Marginal Notes and References. To Which are Added, an Index: an Alphabetical Table of all the Names in the Old and New Testaments, with their Significations: and, what has Never Before been Added, an Account of the Lives and Martyrdom of the Apostles and Evangelists.Third Edition. Engraved frontispiece and title page. Engraved title page dated 1816, printed title page dated 1817. A very good copy bound in three quarter leather and cloth covered boards, raised bands spine, gilt lettering and decoration spine, all edges gilt, marbled endpapers. Many maps and engraved illustrations. Dark spot front cover where label was been removed. Mild cover edge wear, Light scattered foxing. Small hole affecting rfep and last few pages. 931 pp. + Concordance.

      [Bookseller: Charles Parkhurst Rare Books, Inc. ]
 2.   Check availability:     ABAA     Link/Print  


        RESEARCHES INTO THE HISTORY OF PLAYING CARDS; with illustrations of the Origin of Printing and Engraving on Wood.

      London, printed by T. Bensley for Robert Triphook, 1816. FIRST EDITION 1816, LIMITED TO 250 COPIES. 4to, approximately 270 x 215 mm, 11 x 8½ inches, title page printed red and black, 19 plates, 11 engraved plates and eight hand coloured woodcuts, numerous woodcuts in the text, some on india paper, plus two additional hand colored plates titled, "Origine des Cartes A Jourer," illustrating and describing the four face cards and the ten: the Kings noted as Alexandre, David, Caesar and Charlemagne: clubs, spades, diamonds and hearts respectively & "Notice Historique et rasionnee des Noms donnes aux Cartes," the latter plate highlighted in gold, historiated initials, 1 attractive headpiece incorporating playing cards, pages: XVI, 373, [3], including index, plate list and errata page, bound in full straight-grained black morocco, quintuple gilt fillet border to covers with a decorative gilt lozenge to the middle of each side, raised gilt bands to spine, 5 compartments with gilt decoration imitating the covers, gilt title, all edges gilt, maroon endpapers, double gilt rule to inner dentelles. Very slight rub to head of spine and corners, spine gilt a touch dull, very light rubbing to covers, armorial bookplate to front pastedown, small modern bookplate to front endpaper, very small split to front inner paper hinge, pale offsetting to title page from frontispiece, otherwise a very good clean tight copy. Jessel & Horr, Bibliographies of Works on Playing Cards (1972), 1513. MORE IMAGES ATTACHED TO THIS LISTING, ALL ZOOMABLE. FURTHER IMAGES ON REQUEST. POSTAGE AT COST.

      [Bookseller: Roger Middleton P.B.F.A.]
 3.   Check availability:     maremagnum.com     Link/Print  


        Narrative of a Ten Years' Residence at Tripoli in Africa

      1816. First Edition . (AFRICA) TULLY, Richard. Narrative of a Ten YearsÂ’ Residence at Tripoli in AfricaÂ… Also, An Account of the Domestic Manners of the Moors, Arabs, and Turks. London: Henry Colburn, 1816. Quarto, contemporary three-quarter red morocco gilt, raised bands, marbled boards, endpapers and edges. $2500.First edition of this revealing “insider” account of the Court of the Bashaw of Tripoli, with engraved folding map of the “Regencies of Tripoli and Tunis,” and five vibrant hand-colored aquatints of Moorish costume and customs.“This work is one of the most important records of Tripolitan life during the 18th century” (Maggs II 2003). Richard Tully was the British Consul at Tripoli from 1783 to 1793. “The closest intimacy subsisted” between TullyÂ’s family and the reigning Bashaw, whose “authentic memoirs and anecdotes” are related here in TullyÂ’s sisterÂ’s letters. These letters provide “the only exact account of the private manners and conduct of this African Despot, and detail such scenes and events, such sketches of human weakness and vice, the effects of ambition, avarice, envy, and intrigue, as will scarcely appear credibleÂ… In the parts of Africa to which [the letters] refer, the natives neither admit nor even know of innovations, their manners remaining from age to age invariably the sameÂ… The volume will be found an object of particular curiosity, from the lively and artless manner in which it lays open the interior of the Court of the Bashaw of Tripoli.” Miss TullyÂ’s Tripoli was the source Lord Byron used for his description of furniture in Canto III of Don Juan (see Letters V, 346). Tooley 493. See Abbey, Travel 301 (1817 edition). Plate impressions crisp and colors bright, light occasional foxing to margins of text, foxing and faint dampstain to map. A very desirable copy in near-fine condition.

      [Bookseller: Bauman Rare Books]
 4.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Europe After the Congress of Vienna

      1816 - A stunning John Thomson map of Europe after the Congress of Vienna(1816). This 4-part map set is in as good condition as any Thomson map I have ever offered. A very detailed map, finely engraved with great coloring.

      [Bookseller: Art Source International Inc.]
 5.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        AN INTRODUCTION TO ENTOMOLOGY, or The classification of Insects. In a series of familiar letters. With illustrative engravings.

      x, 192 pages. Illustrated with 12 engraved plates. Contemporary full calf, recently re-backed. 12mo. First edition.A very good copy of the rare first edition of this book, reissued in 1816 under the title, An Introduction to the natural history and classification of insects, in a series of letters. Lawrence Darton in his bibliography, 'The Dartons,' was unable to trace a single copy dated 1815, and believed incorrectly that the work was not published until1816. All copies of the 1816 edition have cancelled titles indicating that a change of title was made shortly before the issuing of the new edition. See Darton, G997. We have handled one copy before, but no copy is listed in either Copac or WorldCat.

      [Bookseller: David Miles]
 6.   Check availability:     Direct From Seller     Link/Print  


        The Grand Master or Adventures of Qui Hi? in Hindostan. A Hudibrastic Poem in Eight Cantos by Quiz. Illustrated with Engravings by Rowlandson

      London: Thomas Tegg, 1816. First edition. Hardcover. Very good. 4to. x,30,33-74,73-252pp. Engraved title page, folding frontispiece, and 26 plates, all hand-tinted in sepia. Contemporary half leather, spine simply ruled in gilt; marbled paper boards. The cancel leaf C8 (pp.31-32) is usually lacking and was removed because of a revision to Canto I, there being no loss of text; minor pagination duplication at 73-74. Boards worn at edges and rubbed, with a neat repair to the upper hinge; frontispiece reinforced at the fold; else a very good copy. This copy is unusual in that the plates are tinted, not colored. Tooley 412.

      [Bookseller: Thorn Books]
 7.   Check availability:     IOBABooks     Link/Print  


        Autograph letter signed; "Freytag" to unnamed "Sehr geehrter Herr und Freund," January 7, 1862

      Leipzig. -. One edge a bit roughly cut, corners creased, offsetting from blue ink used to write letter.. One page, single leaf of unprinted stationery, approx. 5-1/2 X 9 in. Short letter of introduction about the Scottish politician and diplomat Grant Duff. Gustav Freytag (1816-1895) was a popular writer and journalist, as well as a deputy in the Reichstag.

      [Bookseller: Locus Solus Rare Books]
 8.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Circular). Sir, In the present crisis of our political affairs, it is of the utmost importance, that the friends of the republican institutions of this State should be active and vigilant, to counteract the efforts of their adversaries

      Hartford 1816 - 1 pp. (bifolium). Signed in print by committee: John Caldwell, Jonathan W. Edwards, Thomas S. Williams, Hartford, October 28, 1816 (The Connecticut Historical Society lists a copy but has the date as the 23rd rather than the 28th: OCLC: 50413785.). Published just a week after the rout of the Republicans in the Connecticut elections for the Council of Assistants, this Republican Committee recommended following the methodical example of the Federalists at identifying candidates for freeman, then doing everything necessary to have them qualified and brought out to vote Federalist, something the Republicans had been lax at doing. But while the Federalists were still strong in Connecticut, Massachusetts, and Delaware, they were a beaten party nationally; Monroe was easily elected president in December 1816, winning over 80 percent of the electoral vote. Provenance: addressed to "Reuben Lumm, Esq., Derby." Lumm was a Selectman for the town of Derby from 1796 to 1818 and a State Legislator. John Caldwell, Jonathan W. Edwards, Thomas S. Williams were all Justices of the Peace and prominent lawyers and businessmen in Hartford. Small tears along edges and folds for mailing, two 1-inch holes on margins not affecting text, addressed on verso of blank, still about very good. [Attributes: First Edition; Signed Copy; Soft Cover]

      [Bookseller: Kaaterskill Books, ABAA/ILAB]
 9.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        (Circular). Sir, In the present crisis of our political affairs, it is of the utmost importance, that the friends of the republican institutions of this State should be active and vigilant, to counteract the efforts of their adversaries

      Hartford, 1816. First edition. Self wrappers. Small tears along edges and folds for mailing, two 1-inch holes on margins not affecting text, addressed on verso of blank, still about very good.. 1 pp. (bifolium). Signed in print by committee: John Caldwell, Jonathan W. Edwards, Thomas S. Williams, Hartford, October 28, 1816 (The Connecticut Historical Society lists a copy but has the date as the 23rd rather than the 28th: OCLC: 50413785.). Published just a week after the rout of the Republicans in the Connecticut elections for the Council of Assistants, this Republican Committee recommended following the methodical example of the Federalists at identifying candidates for freeman, then doing everything necessary to have them qualified and brought out to vote Federalist, something the Republicans had been lax at doing. But while the Federalists were still strong in Connecticut, Massachusetts, and Delaware, they were a beaten party nationally; Monroe was easily elected president in December 1816, winning over 80 percent of the electoral vote. Provenance: addressed to "Reuben Lumm, Esq., Derby." Lumm was a Selectman for the town of Derby from 1796 to 1818 and a State Legislator. John Caldwell, Jonathan W. Edwards, Thomas S. Williams were all Justices of the Peace and prominent lawyers and businessmen in Hartford.

      [Bookseller: Kaaterskill Books, ABAA/ILAB]
 10.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        [Op. 96]. Sonate für Piano=Forte und Violin. Sr. Kaiserl. Hoheit dem durchlauchtigsten Prinzen Rudolph Erzherzog von Oesterreich &c &c &c in tiefer Ehrfurcht zugeeignet... 96tes Werk. [Parts]

      Wien: S. A. Steiner und Comp. [PN] S. et C. 2581, [July 1816]. Folio. Both parts bound together with original silk ribbon. Piano: 1f. (title), [1] (blank), 2-21, [i] (blank) pp.; Violin: [1] (blank), 2-11, [i] (blank) pp. Engraved. With the word "Preis" printed, the amount in manuscript, in ink: "1 fl. 16 st." Decorative title engraved by A. Müller incorporating an image of the double-headed eagle of the Austrian empire. Capital letter "L" added in pencil to final page of piano part. Browning to title and edges; slight offsetting; outer bifolium of piano part partially separated at spine. An untrimmed copy. In very good condition overall. First Edition, first issue. New Kinsky p. 619. Hirsch IV, 356. Hoboken 2, 411.

      [Bookseller: J & J LUBRANO MUSIC ANTIQUARIANS]
 11.   Check availability:     Direct From Seller     Link/Print  


        American Mercury. Vols. xxxi - xxxiii [in part: 61 issues]

      Babcock and Son, Hartford, CT 1816 - Weekly newspaper. This grouping not entirely consecutive. 21 issues from 1815 (plus 7 with considerable loss) and 40 issues from 1816 (+ 2 w/ loss). Tied in two bundles at left; horizontal rounded fold at centre. Specifics upon request. Size: Folio [Attributes: Soft Cover]

      [Bookseller: The Odd Book]
 12.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        RESEARCHES INTO THE HISTORY OF PLAYING CARDS; with illustrations of the Origin of Printing and Engraving on Wood

      London, printed by T. Bensley for Robert Triphook, 1816.. FIRST EDITION 1816, LIMITED TO 250 COPIES. 4to, approximately 270 x 215 mm, 11 x 8½ inches, title page printed red and black, 19 plates, 11 engraved plates and eight hand coloured woodcuts, numerous woodcuts in the text, some on india paper, plus two additional hand colored plates titled, "Origine des Cartes A Jourer," illustrating and describing the four face cards and the ten: the Kings noted as Alexandre, David, Caesar and Charlemagne: clubs, spades, diamonds and hearts respectively & "Notice Historique et rasionnee des Noms donnes aux Cartes," the latter plate highlighted in gold, historiated initials, 1 attractive headpiece incorporating playing cards, pages: XVI, 373, [3], including index, plate list and errata page, bound in full straight-grained black morocco, quintuple gilt fillet border to covers with a decorative gilt lozenge to the middle of each side, raised gilt bands to spine, 5 compartments with gilt decoration imitating the covers, gilt title, all edges gilt, maroon endpapers, double gilt rule to inner dentelles. Very slight rub to head of spine and corners, spine gilt a touch dull, very light rubbing to covers, armorial bookplate to front pastedown, small modern bookplate to front endpaper, very small split to front inner paper hinge, pale offsetting to title page from frontispiece, otherwise a very good clean tight copy. Jessel & Horr, Bibliographies of Works on Playing Cards (1972), 1513. MORE IMAGES ATTACHED TO THIS LISTING, ALL ZOOMABLE. FURTHER IMAGES ON REQUEST. POSTAGE AT COST.

      [Bookseller: Roger Middleton]
 13.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        A Vocabulary, Or Collection of Words and Phrases Which Have Been Supposed to Be Peculiar to the United States of America. To Which is Prefixed an Essay on the Present State of the English Language in the United States.

      8vo. Boston: Cummings and Hilliard, 1816. 8vo., light brown clamshell box, vii, 206 pp., [1]. Original blue paper boards, rebacked with new paper label on spine (original label slipped in), minor foxing, binding somewhat rubbed; very good. Ink inscription on title, “I. Tucker’s, presented by the author.” Second edition, presentation copy. Originally published in the Memoirs of the American Academy of Arts and Sciences; and now republished with corrections and additions. This vocabulary of Americanisms or idioms was the first of its kind, and the only work on the subject until Bartlett’s work was published in 1848. Sabin 62638.

      [Bookseller: John Windle Antiquarian Bookseller]
 14.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        The beauties and defects in the figure of the horse. Comparatively delineated in a series of coloured plates.

      London, S. & J. Fuller, 1816. 4°. 26 cm. 30 Blatt. Dunkelbrauner Ganzlederband der Zeit mit goldgeprägtem Rückentitel. Buch in Leinenmappe, diese im roten Halbleder-Schmuckschuber mit goldgeprägtem Rückentitel.. Erste Ausgabe. Mit 18 handkolorierten Tafeln. Vorsätze fleckig. Gutes bis sehr gutes Exemplar. Versand D: 4,90 EUR Pferdesport / equestrian sports; Pferdezucht / horse breeding

      [Bookseller: Antiquariat Lenzen GbR]
 15.   Check availability:     buchfreund.de     Link/Print  


        Carte Encyprotype de L'EUROPE reduite de celle sur 4 feuilles du même Auteur.

      Paris. 1816 - Copper engraving. Later colour. Size: 79 x 57 cm. Fine condition. Good wide margins. A very large and detailed map of Europe, coloured in outline, showing the national borders of the time. The Austrian empire stretches from the Plains of Lombardy to Transylvania, Germany and Italy divided into small kingdoms, and the Ottoman Empire reaches as far as the Danube. Title at top left, 12 scales at lower right.

      [Bookseller: Peter Harrington. ABA member]
 16.   Check availability:     ZVAB     Link/Print  


        Lettres sur le Caucase et la Géorgie suivies d'une relation d'un Voyage en Perse en 1812. Relation d'un Voyage a Tauris en 1812

      Chez Perthes & Besser (, Hamburg 1816 - Octavo (20.5 x 13 cm). Later quarter imitation leather binding; [3], 4-230, [3], 234-353, [2] pp. [1] map and 4 engraved vignettes in the text (signed S. D. Bendixen and F. A. de la Belle); errata page. Inventory stamp of the Gatchina Palace Library (Gatchinskii dvorets); half title signed "Casimir" in ink. Edges of boards lightly rubbed, light stains to front endpapers, p. 163 with neat tape repair, a few light stains/foxing throughout, two pages with tiny hole, one marginal annotation in pencil. This copy lacks the folding map of the Caucasus region! This account of Frederika Afanas'eva von Freygang's (nee Kudriavskaia) journey to the Caucasus in the years 1811-1812 is one of the earliest such accounts by a Russian woman writer. The correspondence sent by Frederika to her husband (then head of a military command to the Transcaucasus region during the latter stages of the Russo-Persian War of 1804-1813) chronicles her arduous journey through the Russian steppe and the main range of the Caucasus Mountains with her three children. The descriptive passages of the people, customs, and geography encountered along the way are rendered in the flowing French idiom of the Russian aristocracy and represent a valuable record of the early era of Russian colonial expansion in the region. Freygang's impressions and descriptions were of undoubted importance to the military administration of the time and to the aristocratic readership, as the provenance of this copy illustrates (it stems from the Imperial collection of the Gatchina Palace Library). An important work from an early nineteenth-century female author. The second part of the book, by Frederika Freygang's husband Wilhelm, is a historico-political account of the Transcaucasus region compiled from notes taken in the field. Freygang's military sorties took him to the territories of the present day nations of Georgia, Armenia, Iran, and Azerbaijan, and his account of these lands, then mostly under the administration of the Persian Empire, is an early exemplar of the colonial and orientalist works that would come into vogue with the reading public in the following decades. Together an early and important work with broad anthropological and historical interest. Only one other copy attested in the trade. [Attributes: Signed Copy; Hard Cover]

      [Bookseller: Penka Rare Books, ILAB]
 17.   Check availability:     ZVAB     Link/Print  


        A collection of the most important cases respecting patents of invention and the rights of patentees, which have been determined in the courts of law since the statute for restraining monopolies. To which are added, some practical observations resulting from the decisions on the several cases.

      London: W. Reed. 1816. 8vo., ix + (3) + 452pp., including the half-title, contemporary law calf, the sides very rubbed, neatly rebacked and labelled. A good copy preserved in a custom-made cloth slip case and with the near contemporary ownership signature of John Masterman of 65 Old Broad St. [London]> at head of title. First edition.: An authoritative commentary on patent law by a competent and long-serving employee of the Rolls Chapel Office. He observes that 'he has inserted every case he has been able to procure, which contained any new points respecting patents, or which had acquired notoriety by the magnitude and importance of the invention' [p. viii]. Of the 46 cases selected by the author it is unsurprising that Richard Arkwright, Matthew Boulton and James Watt all figure. In any event, all the cases cited had been determined between 1785 and 1816. He concludes with the following remarks: 'The foregoing cases and the few imperfect observations here offered to the public will, it is hoped, have the effect of drawing the attention of patentees more particularly to the law of the subject, and enabling them ..... to make their specifications more clear and explicit than in former times, whereby patents may become more certain and ingenious persons be induced to promote useful improvements in the arts and manufactures of the country .....'.

      [Bookseller: John Drury Rare Books]
 18.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Origin of Pagan Idolatry

      1816. First Edition . FABER, George Stanley. The Origin of Pagan Idolatry Ascertained from Historical Testimony and Circumstantial Evidence. London: A.J. Valpy for F. and C. Rivingtons, 1816. Three volumes. Quarto, contemporary full brown diced calf gilt, raised bands, red morocco spine labels. $2600.First edition of this study of the origins of polytheism, with engraved frontispieces in each volume and engraved map. Handsome in contemporary diced calf, from the library of the Duke of Northumberland.Collating evidence from the Old Testament with a wide range of other sources concerning pagan beliefs, practices, and symbolism, the Faber set out to prove that ""all mankind were once assembled together in a single community, and that they afterwards spread themselves in detached bodies over the face of the whole earth."" ""His writings on The Origin of Pagan Idolatry (1816) attempted to demonstrate, mainly through the evidence of the Old Testament, that all pagan nations had worshiped the same gods who, he argued, were in fact men who had been deified by simple people. The origins of their errors stemmed from the Tower of Babel and Noah's three sons"" (ODNB). To support his theory, Faber references Moor's Hindu Pantheon, Selden's De diis Syris, and articles from Asiatic Researches. ""Now scarce. The works of this eminent divine are held in the highest estimation"" (Lowndes). ""Le plus considerable de ce savant theologien anglais"" (Brunet). With eight-page subscribers list. Brunet II: 1146. Lowndes, 772. Old pencil annotation attesting to the provenance ""from the library of the Duke of Northumberland.""Faint offsetting from frontispieces to title pages; text quite clean and fresh. A few minor rubs to contemporary diced calf. A near-fine set, handsomely bound.

      [Bookseller: Bauman Rare Books]
 19.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        A Complete Body of Ancient Geography

      Whittle & Laurie, London 1816 - Large folio, contemporary leather spine and tips with paper boards, illustrated with 13 copper engraved hand colored in outline maps. 12 are double page. Top cover is detached, other hinge cracked, extremities are worn, especially spine and edges, scattered browning, foxing, and offsetting, but maps are quite attractive. Anville (1697-1782) was a productive mapmaker who produced over 200 maps, and in some instances the related text. He was big on historical atlases, and produced many editions from 1740 to the early 19th century. All but one of the mapss in this volume are double page, and all are hand colored in outline. Ancient maps of France, Italy (especially attractive), Greece, Palestine, and Egypt are included in this edition. [Attributes: Hard Cover]

      [Bookseller: Nicholas D. Riccio Rare Books, ABAA]
 20.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        An die Hoffnung

      , 1816. 1816. First Edition . BEETHOVEN, Ludwig van. An die Hoffnung aus Tiedge

      [Bookseller: Bauman Rare Books ]
 21.   Check availability:     ABAA     Link/Print  


        Description et usage du cercle de réflexion, avec différentes méthodes pour calculer les observations nautiques. Quatrième édition.

      Firmin DIdot 1816 - In-8 carré ( 230 X 175 mm ) de 89 pages, 3 planches dépliantes et 33 pages de tables, pleine basane tabac, dos lisse orné de filets et fleurons dorés, pièce de titre de maroquin vieux-rouge. Manques au dos, reliure frottée et défraichie, bon état intérieur. Un cercle de réflexion est un ancien instrument de mesure angulaire employé à la fin du XVIIIe siècle essentiellement en navigation pour faire le point en mer ( recherche de latitude et longitude ). Inventé par Mayer et amélioré par Borda, cet instrument s'inspire à l'origine de l'octant qui donnait la hauteur du Soleil au dessus de l'horizon. De par sa conception, il permet la répétition des mesures sans lectures intermédiaires. Ainsi certaines erreurs sont-elles réduites. Son exactitude angulaire dépend du nombre de répétitions la résolution du cercle de réflexion de Borda est de l'ordre de la minute de degré.Au XVIIIe siècle, le cercle de réflexion sera remplacé petit à petit par le sextant pour déterminer les latitudes et par les montres de marine pour les longitudes ( Source Wikipédia ). Cet ouvrage dont l'édition originale est publiée 12 ans après l'invention de Borda, décrit cet appareil et son utilisation. Voyages Explorations Marine Histoire Sciences Géographie Cartes Atlas [Attributes: First Edition]

      [Bookseller: Tiré à Part]
 22.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        Den Haag, feest op het Malieveld - Dirk Sluyter naar Haatje Pieters Oosterhuis, 1816.

      FEEST OP HET MALIEVELD?Volksfeest gevierd in ?s Gravenhage den 16de September 1816?. Ets met aquatint vervaardigd door Dirk Sluyter naar een tekening van Haatje Pieters Oosterhuis, uitgegeven te Amsterdam door J.C. Hagedoorn. In de tijd met de hand gekleurd (met latere toevoegingen). Afm. (prent) 33,2 x 46,7 cm.Er werd een volksfeest gehouden in ?s Gravenhage ter ere van de aankomst van Willem II, erfprins der Nederlanden en Anna Paulowna, grootvorstin van Rusland na hun huwelijk in Sint Petersburg in februari 1816. We zien dat een enorme menigte zich op het Malieveld heeft verzameld, waaronder veel soldaten.Muzikanten, goochelaars en acrobaten vertonen op een groot podium hun kunsten: een man met een kruiwagen loopt over een touw naar een hoge stellage. In kraampjes en vanaf kruiwagens wordt eten en drinken verkocht. Op de achtergrond rijden de koetsen van het jonggehuwde paar en hun gevolg.De couranten uit de dagen erna berichtten over de ?warme vreugde over de gelukkige aankomst van het Vorstelijk Paar en de ongekunstelde blijdschap, met welke alle harten vervuld waren.??Reeds van den morgen af, was het grootste gedeelte van de bevolking dezer residentie op de been; terwijl aan alle toegangen tot dezer stad de toevloed van zowel rij en vaartuigen , als te voet aankomende bewoners van andere steden en dorpen onbeschrijfelijk groot was. De menigte aanschouwers in en om het Malieveld, waar verschillende verrigtingen van koorddansers en andere verlastingen gratis voor het publiek gegeven werden, was talloos.??De Koninklijke familie reed geruime tijd door het veld en ontving aanhoudende ondubbelzinnige blijken van volksliefde en achting. Des avonds leverden de illuminatien van de stad het schilderschtigste gezicht op; de pracht en smaak, waarmede alle pleinen en straten en vooral de Vijverberg, het Voorhout en Boschkant verlicht en versierd waren, gaan alle beschrijving te boven.?Prijs: ?1.650,- (incl. lijst).

      [Bookseller: Inter-Antiquariaat MEFFERDT & DE JONGE]
 23.   Check availability:     NVvA     Link/Print  


        Historiespel - Hendrik Moolenyzer, 1816.

      SPEL TER LEERING ENDE VERMAECK?Nieuw Historiespel van Nederland?, kopergravure vervaardigd door Hendrik Moolenyzer in 1816, later met de hand gekleurd.Met 70 afbeeldingen en portretten uit de vaderlandse geschiedenis, van de komst van de Batavieren tot de algemene vrede in 1815 en de Slag van Algiers in 1816.Het spel was ?ingerigt voor Kinderen, om hun al spelende bekend te doen worden met de Nederlandsche Historie.? ?Het getal der spelers is van twee tot acht. ? Maar van de kinderen werd toen wel al verwacht dat ze een gokje wagen: ?de inleg is volgens gemaakte overeenkomst, bijvoorbeeld, acht, tien of twaalf de persoon. Hoe aanmerkelijker de pot is, zooveel te meer genoegen geeft het spel.? ?De manier van spelen heeft eenige overeenkomst met het bekende Ganzenspel, en wordt insgelijkt met twee dobbelstenen gespeeld.?Een wandeling langs de velden in het spel:Aankomst der BatavierenHoewel de Bataafse Republiek (1795-1801), die zijn naam ontleende aan de Batavieren die ?100 jaar voor Christus? geboorte? uit ?Hessenland? naar ons land kwamen, alweer twintig jaar ?verleden tijd? was, werd in het Spel de oorsprong van de bewoning van ons land nog steeds bij de Bataven gelegd.?Zij waren Heidenen, doch minder bloeddorstig dan de Germanen en andere naburige volkeren; hunne levenshouding was eenvoudig en zij waren met weinig voldaan?.Ze waren ?zeer op hunne vrijheid en onafhankelijkheid gesteld?. De ?wederrechteijke behandeling? door de Romeinen deed hen ?onder aanvoering van Claudius Civilis, die de eerste plaats bekleedde? onder hun ?opperhoofden?, de wapens opvatten, ?wat weldra ?door eene bestendigen vrede gevolgd werd?.Bekeering der HeidenenDe prediker Willibrord (658-739) kwam over uit Engeland, en hoewel koning Radboud zich met alle macht verzette ?verspreidde de leer des Evangelies zich allengskens meer en meer in deze gewesten, totdat (?) de afgoderij geheel en al was uitgeroeid?. Dat collega Bonifatius in 754 bij Dokkum werd vermoord ontbreekt; om tere kinderzieltjes te sparen?Kruistocht naar het Heilige LandHet Spel heeft alle begrip voor de Kruistochten, ?ten einde het heilige graf uit de handen der Sarracenen te verlossen?.Ze gaven ook ?onze landgenooten gelegenheid, door hunne dapperheid uit te munten, hoezeer velen hunner er het leven bij verloren, of van alles beroofd huiswaarts keerden?.Hoekse en Kabejauwse twistenDe Hoekse en Kabeljauwse twisten verdeelden het land. De Kabeljauwsen noemden zich zo ?omdat de kabeljauw de kleinere visschen verslindt?; de vrienden van Margaretha van Parma werden Hoeksen genoemd omdat kabeljauw ?door middel van den hoek werd gevangen?. Volgens het Spel werden ?zelfs bloedverwanten tegen elkander in het harnas gejaagd, zoodat men de gevolgen daarvan nog lang ondervonden heeft?. Zet zes en belooft niet te krakeelen [ruzie te maken].Laurens Janszoon Koster, uitvinder boekdrukkunstVeel belangrijker was de Uitvinding der boekdrukkunst; volgens het spel ?in of omtrent 1428, (?) door den verdienstelijken Laurens Jansz Koster?. Het Spel is zich ervan bewust dat ook Duitschland de uitvinding claimt, ?maar het is en blijft waarheid, dat wij Nederlanders ons volle regt er op kunnen en mogen beroemen?. Werpt uit vreugde dezer schone uitvinding nog eens.Inquisitie ingevoerdDe ?leer van Luther en Kalvijn? werd door de rooms-katholieke keizer Karel V, ?hetgeen wel te begrijpen is? aldus de speelregels, hevig bestreden. Ketters werden vervolgd door de Inquisitie, ?een soort geloofsonderzoek?. ?Deze wreedaardige inrigting kon echter niet beletten dat de prediking der nieuwe leer (?) veel bijval vond, en dat vele monniken en nonnen hunne kloosters verlieten, ten einde God buiten dezelve (?) te dienen?. Werpt uit schrik dezer schandelijke instelling eens achteruit.Verovering van den Briel en moord op Willem van OranjeDe invoering van den tienden penning werd opgehouden???door de onverwachte tijding der verovering van den Briel door de Watergeuzen, op den 1sten April 1572, slechts met eene vloot van vier en twintig schepen en twee honderd vijftig man, (?) waarna vele steden, als Vlissingen, Medemblik, Hoorn, een gedeelte van Gelderland en van Vriesland, de partij van Alva verlieten, en zich aan de zijde van prins Willem van Oranje (?), die zich als een ijverig voorstander van ?s lands vrijheid en voorregten deed kennen, voegden?.Willem, ?die de zaak der verdrukten manmoedig verdedigde (?), de edele menschenvriend?, werd echter ?op den 10den Julij 1584 te Delft, door een daartoe gehuurde moordenaar, met een pistoolschot van het leven beroofd. ?Het vaderland werd hierdoor in diepen rouw gedompeld?. Op ?eene prachtige graftombe? wordt hij ?als eenen hersteller van vrijheid en zuivere godsdienst afgeschetst? en hij kreeg ?den titel van vader des vaderlands. Hij kan nooit genoeg herdacht worden?.Overwinningen op SpanjeWillem maakte de vrijheidsstrijd van de Geuzen tussen 1572 en 1579, waaraan de volgende drie plaatjes zijn gewijd, overigens nog mee: de belegering van Haarlem, Leidens Ontzet en de Unie van Utrecht.Duidelijk wordt gemaakt dat ?eene bende van driehonderd gewapende vrouwen?, onder leiding van Kenau Simons Hasselaar, ?zich bij deze belegering door eenen voorbeeldlozen heldenmoed? had onderscheiden. Het Spel neemt trouwens stelling tegen het feit dat de vijand genadeloos werd behandeld: ?Van den kant der belegerden [werd] eene wreedheid gepleegd, welke zich geenszins door de drang der tijden laat verontschuldigen?: ze lieten ?twaalf gevangen Spaansche soldaten ophangen, de hoofden van elf afhouwen, dezelve in eene ton kuipen en van de wallen naar buiten afrollen. Eene handelwijze, welke men zelfs in vrienden niet verschonen moet?. Door hongersnood werd Haarlem overigens ?hevig gefolterd?.Leiden werd ontzet dankzij ?eenen storm, die zoo veel water over de binnenlanden joeg, dat de belegeraars de vlugt moesten nemen en de vloot, welke tot ontzet bestemd en met levensmiddelen geladen was, den 3. October 1574 in de stad kwam?.Door afgevaardigden van Gelderland en Zutphen, Holland, Zeeland, Utrecht en Overijssel, ?en eindelijk in 1594 ook door de stad Groningen? werd op 23 januari 1579 de Unie van Utrecht gesloten, waarin de noordelijke Nederlandse gewesten overeenkwamen gezamenlijk de Spanjaarden het land uit te werken. ?De tien overige Nederlandsche provinci?n bleven echter getrouw aan Philips, hetwelk hen naderhand te vergeefs berouwd heeft?. Werpt nog eens, elkander vriendschap belovende.1600: Slag bij NieuwspoortDe Slag bij Nieuwpoort, minder belangrijk dan (1600) gemakkelijk te onthouden, was een mislukte poging om Duinkerken te bevrijden van de Spanjaarden. Tijdens de confrontatie bij Nieuwpoort sloegen de Spanjaarden op de vlucht, maar Duinkerken kwam nooit in ?Staatse? handen. Volgens het spel werd echter een grote overwinning behaald:?De aartshertog Albertus van Oostenrijk werd met deszelfs leger geheel verslagen, zoodat hij meer dan drieduizend dooden verloor. (?) Deze zegepraal werd door meerdere voordeelen gevolgd, en de Nederlandsche krijgsroem meer en meer bevestigd?.Trekt vier en verspring op 68, om de roem der nakomelingschap [?] te zienIn het begin van de zeventiende eeuw verminderde in het ?Staatse? Nederland het enthousiasme voor de oorlog. De verovering van Duinkerken was mislukt, de economie haperde en de militaire kosten liepen uit de hand. Tegelijk was ook Spanje oorlogsmoe, terwijl de veroveringen in Azi? door de Verenigde Indische Compagnie als een bedreiging werden gezien. Voorstander van vrede vestigden hun hoop op raadspensionaris Johan van Oldebarneveldt, terwijl prins Maurits de strijd voort wilde zetten. Het zou de raadpensionaris letterlijk de kop kosten.Twaalfjarig BestandIn elk geval werd een Twaalfjarig Bestand (1609-1621) afgekondigd, volgens het Spel ?in weerwil van de dapperheid, door de Staatsgezinden in elke ontmoeting met den Spanjaard betoond (?), schoon tegen den zin van prins Maurits, en door tusschenkomst van Frankrijk en Engeland?. Het spel erkent de noodlottige gevolgen:?In dit bestand meent men de oorzaak te moeten zoeken van de verwijdering, welke sedert tusschen Maurits en Oldebarneveld heeft plaats gehad, en voor den laatstgenoemden zulke noodlottige gevolgen na zich sleepte?.Welke, moet de spelleider kennelijk uitleggen. Dat Van Oldenbarnevelt feitelijk door prins Maurits werd vermoord heeft geen plaats in het Spel gevonden.Het nemen der ZilvervlootIn 1528, toen oorlogvoeren weer mocht, werd een ?aanzienlijk Spaans eskader, onder de naam van de Zilvervloot bekend, (?) door den dapperen Nederlandschen vlootvoogd Pieter Pieterszoon Hein, in de wandeling slechts Piet Hein genoemd, bemagtigd. Deze overwinning bragt den Westindischen maatschappij eene aanwinst van meer dan elf millioen toe, en nog [steeds] deed zich de luide kreet der vreugde over zulk een geweldig voordeel hooren, toen de man, aan wiens beleid men hetzelve verschuldigd was, in een gevecht tegen de Duinkerkers [kapers] sneuvelde, en te vroeg aan zijn dankbare vaderland ontrukt werd. Trekt de helft van den pot.Munstersche VredeIn 1648 kwam er een einde aan de oorlog. Stadhouder Frederik Hendrik heeft dat net niet mee kunnen maken, want hij overleed een jaar eerder, en volgens het Spel had dat ?den dapperen, maar toch vredelievenden prins niet mogen gebeuren?. Feit is dat ?op den 30sten Januari 1648, de vrede te Munster werd getekend, waarbij de toenmalige koning van Spanje, Philips IV, deze zeven vereenigde Nederlanden voor eene vrije republiek erkende, op welke noch hij, noch zijne nakomelingen, iets te eischen hadden?. (?) ?Een ieder zag met een gevoel van dankbaarheid het einden van eenen oorlog, die tachtig jaren geduurd, en veel bloed, geld, en tallooze opofferingen gekost had?.Wat niet betekende dat de eeuwigdurende vrede was begonnen. De volgende twee plaatjes beelden zeeslagen uit. De Zeeslag bij Scheveningen (1654) tegen de Engelsen, later nauwkeuriger gepreciseerd als de ?Slag bij Terheijden?, kostten admiraal Maarten Harpertszoon Tromp het leven en in 1656 lukte het een Nederlandse vloot de door Zweden bedreigde stad Danzig [nu Gdansk] te ontzetten. ?De vrede was welhaast een gevolg onzer overwinnende wapenen, hetgeen veel voordeel aan onzen handel toebragt?. De ?Zweeds-Nederlandse Oorlog? duurde trouwens nog tot 1660. Geeft voor het openen der Sond [Sont] vier uit den pot.Zee-oorlogen met Engeland en goed eindeDe zee-oorlogen met de Engelsen waren onderdeel van een reeks die tussen 1562 en 1674 zou voortduren, met hoogte- en dieptepunten en een Nederlandse stadhouder die koning van Engeland werd, Het Spel besteedt in drie plaatjes aandacht aan 1665-1667, met als hoogtepunt de Tocht naar Chatham, toen onder meer de HMS Royal Charles, het vlaggenschip van de Engelse vloot, werd ge?nterd en meegesleept naar Nederland. De spiegelversiering is nog steeds in het Rijksmuseum te bewonderen. Geeft voor havengeld drie in den pot.?Hierdoor werd de vrede aanmerkelijk bespoedigd?, zegt het Spel, ?zoodat dezelve, op den 31sten Julij des jaars 1667, te Breda gesloten werd.Prins Willem III (1650-1702) was acht dagen oud toen zijn vader aan de pokken overleed. Zijn moeder was Maria Stuart, de oudste dochter van Karel I van Engeland. Toen hij meerderjarig werd kwam er een eind aan het Eerste Stadhouderloze Tijdperk. Hij trouwde met zijn nicht Maria II Stuart [Mary], dochter van James II, die katholiek was. Hij werd in 1685 koning van Engeland en, zegt het Spel, hij wilde ?de Roomsche godsdienst alom in zijne rijken invoeren? en zijn protestantse dochter zo ?van het erfregt berooven?. Maar ?Willem III stak met een aanzienlijk leger derwaarts [de Boyne] over, herstelde er de Hervormde godsdienst en werd er, benevens zijne echtgenoot, in het begin des jaars 1689 gekroond, zonder dat zijne hoogheid daarom van zijn stadhouderschap afstand deed?. In 1702 stierf de koning-stadhouder, kinderloos, bij een val van zijn paard. De constatering in het Spel, dat ?Zijne nagedachtenis in Engeland met eerbied, in Ierland daarentegen met afkeer, wordt herdacht?, is tweehonderd jaar later nog steeds actueel.Over ?het Rampjaar 1672? valt heel veel te vertellen. Het Spel vat de gebeurtenissen bondig samen met: ?Er werden middels eene menigte veld- en zeeslagen geleverd, die nu eens ten voor- en dan weder ten nadeele der bondgenoten uitvielen. De geschiedenissen van ons vaderland zijn vol van de heldendaden onzer voorouders, en hoezeer het lot al mede of tegen liep, zij deden zich echter overal met roem onderscheiden?. De moord op de gebroeders De Witt met schuldvraag is slim onder het tapijt gewerkt. Geeft twee voor oorlogskosten in den pot.Paalworm bedreigt de zeedijkenIn 1732 werd ons land aan een gevaar blootgesteld ?hetwelk deszelfs ondergang scheen na zich te zullen slepen?. De paalworm bedreigde ?het paalwerk, ter bescherming der zeedijken?. De palen werden ?door schadelijke wormen zoo geweldig doorgeknaagd, dat een enkele stormwind of hooge zee het geheele land zou hebben kunnen vernielen?. Sindsdien worden zeedijken door zware stenen beschermd, ?hetwelk eerst wel veel geld kostte, maar vervolgens veel aan jaarlijks onderhoud uitwon?. Geeft als vrijwilllige gift tot onderhoud en versterking, een in den pot.Bloedig beleg Bergen op ZoomIn 1747 werd Bergen op Zoom na een bloedig beleg door de Fransen veroverd: 5250 doden aan de Franse kant en ongeveer 5000 aan de Nederlandse, ?na een tegenweer, welke bijkans drie maanden had aangehouden?. Geeft ter tegemoetkoming der oorlogskosten, twee in den pot.Het volgend jaar kwam er met de Vrede van Aken een einde aan deze Oostenrijkse Successieoorlog, ?waarna de Staten ook weder in het bezit kwamen van de door Frankrijk veroverde plaatsen?.Onrust door en op de zee?nIn 1775 en 1776 werd ons land geteisterd door >natuurrampen. Op 14 november was er ?eenen ongemeen zware storm en watersnood, waardoor verscheidene dijken bezweken, en eene onnoemelijke schade aan goederen, enz., werd veroorzaakt?. In januari 1776 volgde ?eene zeer felle koude?; volgens Buisman (deel 6, pag. 474) zakten de thermometers ?dieper dan diep? (- 20 graden!). En op 24 en 25 november volgden weer overstromingen, ?zodat men niet zeggen kan welke dezer beide jaren aan ons land de meeste rampen gebaard heeft?.En de zee-oorlogen met Engeland werden weer voortgezet, in de Cara?ben. De Engelsen belemmerden ?onze scheepvaart, door het nemen van schepen, met scheepsladingen en andere noodwendigheden?, onderweg naar ?onze voortplantingen? St. Eustatius en de [slaven]kolonies Demerary en Berbice.In 1781 (volgens het Spel in augustus 1780) volgde een treffen op de Doggersbank. ?Het kwam tot een bloedig gevecht, waardoor de Engelschen genoodzaakt waren te wijken. Deze zeeslag getuigde van den nog niet geheel uitgedoofden moed der Nederlanders?. Trekt als aandeel in den buit, twee uit den pot.Revolutie tegen Oranje begintDe Franse Revolutie gaat in het Spel geruisloos voorbij. Wel wordt duidelijk dat Oranje minder populair begon te worden. ?De factie [politieke groep], welke zich te allen tijde, ter bevordering van eigen voordeel, tegen het huis van Oranje verklaard had, werd in de gelegenheid gesteld hunnen haat tegen hetzelve den vrijen teugel te vieren. Er werden vrijkorpsen bevestigd, burgersoci?teiten opgerigt, oproeren aangestookt, de waardigheden des erfstadhouders besnoeid, burgers tegen burgers gewapend, regenten afgezet en vliegende legertjes in Zuid- en Noordholland op de been gebragt?. H.K.H. de Prinses van Oranje, [Wilhelmina van Pruisen, echtgenote van Willem V] werd zelfs feitelijk gearresteerd. Haar broer werd te hulp geroepen, die in oktober 1787 met een invasie ?de oude constitutie in deze gewesten herstelde?. Trekt tot aanwerving van hulptroepen, ten einde het oproer te dempen, vier uit den pot.Maar ?het misnoegen der zoogenaamde patriotische partij bleef voortduren, en sommige ontaarde Nederlanders hielden eene heimelijke verstandhouding met de Franschen, die hunne koning omgebracht, en een losbandig volksbestuur hadden ingevoerd.(?) Zij rustten niet, voordat de Franschen, door eenen gestrengen wintervorst begunstigd, meesters van Nederland waren?.De ?verderfelijke leer van vrijheid, gelijkheid, broederschap?De samensteller van het Spel moest niets hebben van de Bataafse Revolutie. ?In den aanvang van 1795? werd ?de verderfelijke leer van vrijheid, gelijkheid en broederschap?, in deze gewesten ingevoerd. Aan de Bataafse Republiek wordt in het Spel dan ook nauwelijks een woord vuil gemaakt; die moest het vergeetboek in.Willem V, ?benevens zijne gemalin en geheele familie?, vertrok op 18 januari 1795 ?van Scheveningen, aan boord van de aldaar gereed liggende visscherspinken?, naar Engeland, ?waarop de vernietiging van het erfstadhouderschap en ?s lands oude regeringsvorm onmiddellijk tot ons onherstelbaar nadeel volgde?.De ?nieuwerwetsche Batavieren? waren in 1797 ter hoogte van Egmond niet in staat een Engelse aanval af te slaan; ?het overschot der vloot keerde, na een verlies van negen schepen, in eenen zeer ontredderden toestand terug?, maar ?de hoofden des lands probeerden de nederlaag te verbloemen?.Intussen was er in 1798 ?eenen fellen en langdurigen winter, en daarop in het voorjaar van 1799 watervloed en doorbraak. Eene rijke inzameling van penningen was nauwelijks toereikend om het geleden verlies te herstellen?.Bevrijding door Russen verijdeldIn 1799 kregen de verdrukte Orangisten nieuwe hoop, toen een leger van Engelsen en Russen landde op de Noordhollandse kust, en zich ?dadelijk meester maakte van de Helder, het eiland Texel en de Zijpe, alsmede van Medemblik, Hoorn, Enkhuizen en de Lemmer, en bovendien ook van het rampzalige overschot van ?s lands zeemagt?.Wikipedia weet dat er in 1799 een Vlieter-incident was, toen een Nederlands eskader zich op 30 augustus overgaf aan de Britse vloot, ?zonder dat er ook maar een enkel schot gelost werd?. Het incident vond plaats in de Vlieter, een vaargeul in de Waddenzee, en was de genadeslag voor de Nederlandsevloot, die daarna geen verdere rol van betekenis meer zou spelen in de Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen.Maar de landing mislukte, weet het Spel, hoe wordt niet vermeld. Maar volgens Wikipedia ?bleek de burgerbevolking van Noord-Holland veel minder oranjegezind dan de prins van Oranje had gedacht. Het Bataafse leger wist, in samenwerking met de Franse troepen in Nederland, de geallieerden te verslaan in de Slag bij Bergen en de Slag bij Castricum?. Daardoor werd, stelt het Spel, ?de hoop van alle goede Nederlanders, op verlossing uit de magt hunne dwingelanden, verijdeld?. De Vrede va Ami?ns maakte een voorlopig einde aan de spanningen.Onder Franse overheersingRutger Jan Schimmelpenninck werd op 15 mei 1805 raadpensionaris, ?met eene magt bekleed, welke de monarchale in vele opzigten evenaarde?. Volgens het Spel diende de invoering ?alleen, om de natie te gewennen aan een bestuur waardoor Napoleon een meer onbeperkt gezag over dit land konde uitoefenen?. Schimmelpenninck was een pragmatisch politicus die zowel in de Bataafse Republiek als het Bataafs Gemenebest (waarvoor hij de Grondwet (her)schreef) en onder koning Lodewijk belangrijke functies vervulde. Toen het land onderdeel werd van het keizerrijk werd hij senator in Parijs. Nadat Napoleon in 1815 zijn Waterloo had gevonden werd Schimmelpenninck lid van de Nederlandse Eerste Kamer.In juni 1806, zegt het Spel, ?begaf zich eene staatscommissie uit ?s-Hage naar Parijs, om de keizer te smeken de republiek tot koninkrijk te verheffen?. Napoleon was de beroerdste niet, en stuurde zijn broer Lodewijk. Al op 27 juni volgde de ?plegtige intrede, bij welke het volk geene de minste blijken van goedkeuring of toejuiching (? 1801, Google Books) gaf?. Trekt tot onderstand van zijn leger vier uit den pot.Het nieuwe koninkrijk hield niet lang stand. ?Onder menigerlei voorwendsels werd den koning het bestuur onaangenaam gemaakt. (?) Het koningrijk Holland werd bij een keizerlijk decreet op den 9 Julij 1810 bij het groote rijk ingelijfd?.Jongelingschap met Napoleon naar RuslandE?n van de consequenties was de ?militaire conscriptie?; de krijgsdienst onder Napoleon. Op 10 april 1811 gingen de eerste soldaten vanuit Amsterdam ?naar het Fransche leger op marsch?.De veldtocht van Napoleon naar Rusland in 1812, waarbij van de 700.000 vertrokken militairen (waaronder 25.000 Hollanders) er maar 20.000 terugkwamen, wordt in het Spel alleen maar een ?mislukte expeditie? genoemd. Meer aandacht wordt besteed aan de fatale Volkerenschlacht bij Leipzig op de terugtocht (16-19 oktober 1813). ?Een gevecht, waarvan men nauwelijks een voorbeeld in de geschiedenis aantreft, en waarbij den Franschen een onberekenbaar zwaar verlies van manschappen, paarden. enz., werd toegebragt (?) waardoor Napoleon dermate in het nauw werd gebragt, dat hij afstand van zijnen kroon deed, en zich naar het eiland Elba in ballingschap begaf.Van Vorstendom naar KoninkrijkTot grote tevredenheid van samensteller Moolenyzer werd Koning Willem I, ?sedert het noodlottige jaar 1795 met vele tegenspoeden geworsteld hebbende, [in 1813] uitgenodigd zich naar ?s-Hage te begeven, alwaar hem, terstond na zijne aankomst, de souvereiniteit over deze gewesten werd opgedragen?. Twee zinnen verder is het congres, te Weenen [van 1815] al achter de rug en ?aanvaardde de vorst de koninklijke waardigheid over de zeventien Nederlandsche gewesten, die wederom met elkander verenigd, en tot een koningrijk verheven waren?.Voor het Vorstendom, dat dus al in 1815 werd gepromoveerd tot Koninkrijk, werd op 22 maart 1814 de Constitutie [grondwet] ingevoerd. ?Eenige kundige mannen? hadden, na ?onderzoek door zeshonderd der aanzienlijkste inwoners des lands?, de Constitutie goedgekeurd, die in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, ?in tegenwoordigheid der geheele vorstelijke familie en een groot aantal aanschouwers, plegtig werd be?digd?.Maar ?de rust en de weder ontluikende welvaart dezer gewesten werd in het begin van het jaar 1815 plotseling gestoord?. De verbannen keizer was van Elba ontsnapt en Europa was in de ban van de honderd dagen van Napoleon.?Door eene menigte trouwelooze en meineedige soldaten bijgestaan, verjoeg hij weldra de Bourbons (?) en overviel eindelijk het leger der bondgenooten op den 15, 16, 17 en 18den Junij, bij Waterloo, nabij Brussel?. Het was een ?volkomen nederlaag? waardoor ?het Fransche leger tevens als ontbonden en geheel vernietigd kan beschouwd worden. Napoleon werd verbannen naar Sint Helena, ?en is aldaar op den 5den Mei 1821 overleden?.Verheugt u over de nederlaag der Franschen en schenkt als vrijwillige bijdrage acht in den pot tot ondersteuning van het Hollandsche leger.De Barbarijse zeerovers bij de Noord-Afrikaanse kust waren berucht in deze tijd. Het Spel brengt de Slag van Algiers in herinnering, die in 1815 begon en waarvan het laatste deel in 1816 vermoedelijk plaats vond toen het Spel al in de boekwinkel lag. De Europese mogendheden besloten ?de menigvuldige rooverijen? te ?fnuiken?. Een ?vereenigd Engelsch en Nederlandsch eskader? trok in de zomer van 1815 naar Algiers, ?stak de aldaar liggende vloot in brand, beschoot de stad en noodzaakte de Bei [?Dei? volgens het Spel] tot een verbond waarbij het vrijlaten der Christenslaven bedongen werd. De Christenheid juichte deze onderneming toe, en de beide vlootvoogden werden bij dezelver terugkomst met blijken van erkentelijkheid en goedkeuring hunner souvereinen beloond, en de achting hunner landgenooten viel hun ten deel. Zoo deed zich de aloude moed der Nederlanders, in de bestrijding van den algemeenen vijand des Christendoms, op eene zoo luisterrijke wijze, kort na hunne weder zelfstandigverklaring, onderscheiden?.Algemeene VredeHet Spel eindigt met de ?Algemeene Vrede? die ?op den 21sten November 1815 te Parijs werd gesloten?; het Verdrag van Paijs. ?Volgens dit tractaat behield Frankrijk deszelfs grenzen,(?) eenig grondgebied ten noorden en zuiden uitgezonderd, hetwelk aan de bondgenooten werd afgestaan. Hiermede kwam er dan een einde aan eenen worstelstrijd, welken ons vaderland op zoo veel bloed en tranen is te staan gekomen, terwijl wij hartelijk wenschen, dat hetzelve, in alle opzigten voorspoedig, allengs den voormaligen luister zal zien herleven. Wie op dit nummer 70 komt wint de pot en is de eerste speler in het volgende spel..Prijs: ?1.450,- (incl. lijst).

      [Bookseller: Inter-Antiquariaat MEFFERDT & DE JONGE]
 24.   Check availability:     NVvA     Link/Print  


        The universal herbal; or, botanical, medical, and agricultural dictionary. Vol. I: ABR - KYI...Vol. II. LAC - VIO.

      Liverpool, Nuttall, Fisher & Co., 1816. 784, 754 Seiten mit 2 gestochenen Frontisp. 1. gestochenen Titel und 1 gestochenen Zwischentitel sowie 89 kolorierten Tafeln 28 cm, Halbleineneinband es fehlen die Seiten 755 - 885 (VIO - ZXG) sowie 17 Tafeln, Einbandkanten deutlich berieben, Zwischentitel mit einem hinterlegten Randeiriss, Buchblock in einem guten fleckenfreien Zustand Versand D: 3,00 EUR

      [Bookseller: Antiquariat Rump]
 25.   Check availability:     buchfreund.de     Link/Print  


        Abrégé de l'histoire Romaine, orné de 49 gravures, qui en représentent les principaux sujets

      Edition illustrated with 49 figures in Plover, Piauget, Gabriel de Saint-Aubin, Eisen and engraved by Tardieu, Chenu ...Binding half calf antique brown. Back with nerves decorated with cold and 5 irons gilded nets and cold. As shagreen brown piece. boards a beautiful yellow marbled paper, red and brown. Traces of friction copings and joints. Beautiful copy, fresh. Lecrivain Paris 1816 In-4 (22,5x29,8cm) (4) 192pp. relié

      [Bookseller: Librairie Le Feu Follet]
 26.   Check availability:     Direct From Seller     Link/Print  


        A Letter to a Friend of Robert Burns: Occasioned by an Intended Republication of the Account of the Life of Burns, by Dr. Currie; and of the Selection Made by Him from His Letters.

      London: Printed for Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown. 1816 - FIRST EDITION. Octavo, pp.[4]; 37; [7]. Including publisher's adverts, dated March 1816. Re-bound c.1920 in black cloth with gilt titles to upper board. All edges untrimmed. Endpapers spotted, otherwise a clean copy; very good indeed. Wordsworth writes to James Gray (1770-1830), who was Latin Master at Dumfries Academy in 1788 when Burns moved to the area with Jean Armour and their children. The two men became friends, and in later life Gray made one of the first concerted efforts to redeem the personal reputation of Burns, who was tainted with the reputation of a philanderer and drunken debauchee by the biography published by Dr. James Currie in 1800. Gray seems to have forwarded Wordsworth a copy of the article he wrote for Alexander Peterkin's new edition of Currie's 'Life' on account of the preparations being made by Burns' brother Gilbert for his own re-issue, asking Wordsworth for help in framing his revisionist arguments. A rare and illuminating document not seen at auction since 1962. [Attributes: First Edition; Hard Cover]

      [Bookseller: Adrian Harrington Ltd, PBFA, ABA, ILAB]
 27.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        "Memorandum Book March 1816 Indiana Teritory"

      16 page manuscript, written on a small quarto gathering, of eight leaves, plus plain rear wrapper, measuring 7 ½ x 6 ½ inches, pinned together at one point, the paper is tanned and brittle, and was formerly split down the middle, with no loss of text, and has been professionally restored. Housed in a recent full morocco and chemise slipcase. Fascinating travel account, apparently kept by a trader, who journeyed via boat and on foot through present day Indiana, Illinois and Missouri, with descriptions of the topography, soil, water, timber and resources, farms, settlements, towns, forts, salt works, agricultural possibilities, etc., in the months of March and April 1816. Gregg's account is divided into several sections: "Indiana Teritory" [sic]; "Illinois Territory"; "Spanish Rights"; "Louisiana Territory." In addition Gregg provides at the end of his account a list of goods he was asked to bring by named individuals, and an apparent complete inventory of the variety of articles he carried on his journey. Gregg's account commences when he left "McFaddon's Bluff March 13 for Misouri", and with a description of Indiana Territory, especially portions along the Ohio River, McFaddon's Bluff, Henderson Kentucky, and country between the Little Wabash and Fox River's, and that around the junction of the Wabash and Ohio Rivers, Vincennes, Burrows, and continues to Shawneetown Illinois. Gregg describes the country lying between the Saline and the big and little muddy rivers, noting several fine farms located on the prairies. He then describes the French towns in the area. Gregg then describes portions of Missouri, then located in Louisiana Territory: " ...St. Charles is about 80 miles up the Missouri on the west side. It is 20 miles from St. Louis by land over an excellent road and through in Part a rich Fertile Country containing upwards of 100 houses. From St. Charles between the Mississippi and Missouri at Nicholaus Contzes Fort is 25 miles by land to the Junction of the two rivers at which Fort the two rivers is 11 miles a part through a high dry Country and fine for grazing from thence to Mr. Howels Fort where there is a beautiful Priara [sic] and a rich fertile Country and westward from thence to Mr. Stones is 3 miles which place is 16 miles distant from river to river and the country equally watered and fertile and exceeding fine Timber, from thence to Darden Creek 5 miles which produces elegant bottoms and Priaras [sic] of the first quality plenty of large limestone springs which are never failing. From Contzes Fort runs and creeks are plenty with swift keen currents and all great bottoms Timber White and Blue Ash, Walnut Sugar, Black Locust White and Black Oak and exceeding tall. Distance of the two rivers apart at Dardans Creek is 22 miles running a straight line from river to river thence from Dardans to Luthers Lick is 50 miles between which are as fine as before. Between the head of little and big muddy is a fine rich Priara country and also the Turkey Hills Settlement is beautifully situated and rich fine land with good spring. "Louisiana Territory" St. Lewis is Situated on the west side of the Mississippi ..., it indents along the river in 3 paralel [sic] strips each rising above the other which has a very handsome appearance the bank of the river is high and filled with limestone and perhaps 2/3 of the houses built of this material some of them in a grand style and surrounded with galleries almost every house has an excellent garden or park around which high stone walls are built a few American houses excepted. The number of inhabitants are about 3 thousand. One mile from town Mr. A. Chotiau [Auguste Chouteau] has erected a fine mill and Distillery and has an excellent situation for improvement. The country round and west of St. Louis for 9 miles is one extended Priara in which vast herds of cattle graze and fatten in Luxuriance of the Soil- 60 miles South West the Lead Mines of Louisiana are situated on the opposite side of the river is a ferry called Campbell's from thence the main road leads through Illinois Country striking Cahokia about seven miles from St. Lewis this village is handsomely situated at the edge of a Priara the inhabitants mostly French..., Mr. Lemuel Price lives halfway between Dardan and Luther Licks between the Priaras on a creek at which place the Missouri and Mississippi are 70 Miles Distant. From Luther Lick to the grand Priara is 20 miles which place is one extended Priara for 25 miles in length and generally averaging 10 miles in breadth the beauties of it cannot be exceeded. From thence is 15 miles to the above communication of the Rich Lands at which place the two rivers are 150 miles distant the rich lands commences at the first settlement or what is called Daniel Boon's Salt Works 160 miles from the forks of the Misouri [sic] and Mississippi Rivers by land the nearest course that can be laid off taking into view 3 situations Soil Timber and Salt Licks with all other advantages it far surpasses the best of Kentucky or any other Country I have seen. I arrived at Cooper's fort on the 30th of March and traded 3 miles from Boons Salt Works 225 miles by land from St. Louis and 375 miles up Mississippi and misouri by water..., Cooper's Fort is situated on a Priarae containing about 1000 acres of Beautiful land on the Misouri Bottom where it is about 1 ½ miles wide Back of which are 2 Salt Licks containing 3 or 4 hundred acres...Cooper's Fort is built in the upper Settlement on the Misouri containing 72 Cabins formed in an oblong square attached to a barn field containing upwards of 400 acres under one fence above this Fort 40 miles from within the Misouri and Mississippi are the Mouths of Grand River which has a fine Navigation and is about 150 yards wide..., the country on both sides of the Missouri is filled with Stone Coal and Iron Ore and on the Mississippi side immense Lead Mines the largest and best lime stone springs I ever saw. Colonel Boon has built a saw mill on the East Side of the Missouri within 150 yards of the head of a spring which would be sufficient for a saw mill and grist mill every day in the year..., McLavin's Fort is a very strong Fort about the same size as Cooper's, and high situation surrounded with delightful land and springs, about 10 miles lower down the river at about 2 miles distant from the Misouri and at present the nearest the centre of the main Settlemt. In what is called Boon' salt works the Misouri cannot be any muddier than it is every day -..., From Cooper's Fort to what is called Hurricane Creek Settlement is about 15 miles..., From Hurricane Creek to Charlotte's sherito [sic] is 6 miles which is a navigable stream emptying itself from Between Mississippi and Misouri ..., From Cooper's Fort to Kinkade's Fort is 10 miles which is situated on the Misouri Bottom one mile from the river where there is a good landing and beautiful situation. From the 28th March to the 2nd of April the spring grass was as I think growing as meadow from 6 to 8 Inches high and the Misouri bottoms are filled with Rushes generally as I think as high as a Mans head on horseback together with a fine thick growth of winter grass either of which far exceeds cane for wintering stock. I saw a number of horses, cattle and Hogs from the 28th of March to the 4th of April which had wintered themselves without any kind of feed only the range and without salt that were as fat as any Stock I ever saw that were stall fed. Near Kinkade's Fort on the Misouri Bottom where it is about 2 ½ miles wide and perfectly dry I measured one walnut tree that was 16 ½ feet round the Butt and at least 60 feet without a limb and being equal sized as to appearance and very little superior to thousands of others on the same bottom. John Bale & Co. now rents the United States Saline at 40150 Bushels of salt for which they have at least the priviledge of 18 miles square the United States Reserve is about 13 miles square... Florrisant lies between the Misouri and Mississippi and an elegant little French Town inhabited in and around are immense wealthy people..., Harmon Gregg lives on the Misouri Bottom at Cooper's Fort 3 miles from C. Boon's salt works..." [sic] Gregg lists an astonishing variety of articles and merchandise which he was asked to bring along on his journey by several individuals named, having apparently been in Missouri in November of 1815, as well as a list of articles which he must have intended to trade or sell. He lists nearly one hundred separate items. Including a variety of ironware, tools, dry goods, spices, plows, paper, books, buttons, looking glasses, cutlery, dishes, men's and women's saddles, surveyor's instruments, as well as apple and other fruit trees, etc. In addition to the topographical description of Missouri and Louisiana Territories at this early date, 12 years after its acquisition by the United States, Gregg's account is of value for its list of the variety of articles and trade goods a backwoods trader carried into the wilderness settlements. The survival of this fragile little account is equally noteworthy.

      [Bookseller: Michael Brown Rare Books, LLC]
 28.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Emma - first UK edition bound by Aquarius

      Emma: A Novel. In Three Volumes. By the Author of 'Pride and Prejudice,' &c. &c. London: Printed for John Murray, 1816. First edition. Three twelvemo volumes. One of 2000 copies produced and the last novel to be published during Austen's lifetime - her fourth novel and published anonymously. Half titles to volumes 1 and 2 missing (as is usual), but volume three has half-title present. Beautifully clean pages without foxing and clean page edges. All three volumes have been sumptuously rebound by Aquarius of London, using twenty-three and a half carat gold leaf to the titles and in full leather. Raised gilt bands. Superb bindings and rare to find any bindings by Aquarius.

      [Bookseller: John Atkinson Books]
 29.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Anniversaire

      , 1816. 1816. First Edition . (DE BERRY, Duchesse) DE RANCÉ, M. and THÉAULON, [Marie]. L

      [Bookseller: Bauman Rare Books ]
 30.   Check availability:     ABAA     Link/Print  


        An die Hoffnung

      1816. First Edition . BEETHOVEN, Ludwig van. An die Hoffnung aus TiedgeÂ’s UraniaÂ… 94tes Werk. Wien: S. A. Steiner, [1816]. Oblong folio, disbound; pp. 10, (2). $4700.First edition of BeethovenÂ’s second setting of this poem by Tiedge, fully engraved.Beethoven twice set TiegeÂ’s “An die Hoffnung” to music-once in 1805 (op. 32) in a much shorter version without the opening strophes, and again in 1813-14. “Obtaining the right rhythm for the words was always a matter of major concern for him; his preliminary sketches for songs often show him experimenting with many different rhythms for the first phase, while his latest alterations to the final version sometimes include minor improvements to the rhythm of the voice part. His concern for verbal accentuation sometimes led to unusual results, a remarkable example being the beginning of his second setting of An die Hoffnung (op. 94), where the music borders on declamatory recitative as well as being very chromatic and forward-looking harmonically” (Cooper, 263). “At certain periods of his life, BeethovenÂ’s religious impulses were rather in the background, and there is more than a hint of agnosticism in his 1813-14 setting of An die Hoffnung (op. 94), which begins ‘Ob ein Gott sei?Â’ (‘Is there a God?Â’)-a passage omitted in his 1805 setting of the song” (Cooper, Beethoven Companion, 147). With integral blank at end. Kinsky-Hahn, 265-66. Faint foxing to title, text exceptionally clean. A wonderful copy.

      [Bookseller: Bauman Rare Books]
 31.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Russische Kürassiere, 1816

      - Technik: Radierung auf Papier. Beschriftung: Unterhalb der Darstellung in der Druckplatte signiert, datiert und bezeichnet: "JC Erhard f. 1816 | Russ. Cuirassiere". Werkverzeichnis: Apell 102, III/III. Grösse: 14,2 x 18,8 cm (Darstellung). Weitere Größen: 17,4 x 21,6 cm (Papier). 15,9 x 20,4 cm (Plattenmaß). Es handelt sich um einen Gesamtpreis inkl. Versandkosten innerhalb der BRD. Umsatzsteuer wird wegen Differenzbesteuerung nach §25a UstG weder erhoben noch ausgewiesen. [Attributes: Signed Copy]

      [Bookseller: H. W. Fichter Kunsthandel e.K.]
 32.   Check availability:     ZVAB     Link/Print  


        Cambria Depicta

      1816. First Edition . [PUGH, Edward]. Cambria Depicta: a Tour through North Wales, Illustrated with Picturesque Views. London: E. Williams, 1816. Folio (9-1/2 by 12-1/2 inches), 20th-century three-quarter red straight-grain morocco gilt, raised bands, marbled endpapers, all edges gilt. $6200.First edition of this wonderfully illustrated tour of North Wales, written in ""a lively and entertaining style,"" with 71 fine hand-colored aquatints. This copy richly extra-illustrated with the inclusion of 23 hand-colored aquatints from Compton's Northern Cambrian Mountains of 1820, for a total of 94 hand-colored aquatint plates. A handsomely bound copy.""The best of all the books on Wales is the Cambria Depicta of Edward Pugh, the drawings for which took ten years to complete. In the preface the author speaks of the multiplication of illustrations of the same scenes owing to the fact that most travellers, being ignorant of the language of the country, never left the frequented routes, and he claims all his drawings are new to the public"" (Prideaux). ""By 1793, Edward Pugh (1763-1813), miniature painter and topographer, was exhibiting miniatures at the Royal Academy where he continued to show both portraits and landscapes until 1808. ""It was Pugh's association with John Boydell, the publisher of prints, which led him in 1804 to commence his most important work, Cambria Depicta. Over the next nine years Pugh travelled extensively on foot through north Wales, and both wrote the substantial text and provided the original drawings for aquatints. Although the biographical details of Pugh's life are sketchy, a great deal can be said of his character, since Cambria Depicta was written in the first person and in a lively and entertaining style. It presents Wales from the perspective of a native Welsh-speaker, rather than of an English traveler, on which grounds the author particularly commended the work to his audience for the insights it offered. Pugh regaled his readers with interesting incidents, gossip, and his idiosyncratic opinions on aesthetics and the general state of the world. His was a fresh and democratic voice, expressing ambitions for the improvement of contemporary Welsh culture, as well as relating its history and myths. Pugh did not see his masterpiece in printed form; it was published by Evan Williams in London three years later. Examples of his work are in the National Library of Wales, Aberystwyth, the National Museum and Gallery of Wales, Cardiff, and the Victoria and Albert Museum, London"" (ODNB). ""Breddyn Mountains from Powis Castle Grounds"" bound slightly out of order, but present. Abbey, Scenery 521. Prideaux, 348. (See Abbey, Scenery 523 for Compton's Northern Cambrian Mountains.). Only occasional minor spot of foxing. Plates generally quite clean and vivid. Binding fine and handsome. An excellent extra-illustrated copy.

      [Bookseller: Bauman Rare Books]
 33.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Historiespel - Hendrik Moolenyzer, 1816.

      SPEL TER LEERING ENDE VERMAECK?Nieuw Historiespel van Nederland?, kopergravure vervaardigd door Hendrik Moolenyzer in 1816, later met de hand gekleurd.Met 70 afbeeldingen en portretten uit de vaderlandse geschiedenis, van de komst van de Batavieren tot de algemene vrede in 1815 en de Slag van Algiers in 1816.Het spel was ?ingerigt voor Kinderen, om hun al spelende bekend te doen worden met de Nederlandsche Historie.? ?Het getal der spelers is van twee tot acht. ? Maar van de kinderen werd toen wel al verwacht dat ze een gokje wagen: ?de inleg is volgens gemaakte overeenkomst, bijvoorbeeld, acht, tien of twaalf de persoon. Hoe aanmerkelijker de pot is, zooveel te meer genoegen geeft het spel.? ?De manier van spelen heeft eenige overeenkomst met het bekende Ganzenspel, en wordt insgelijkt met twee dobbelstenen gespeeld.?Een wandeling langs de velden in het spel:Aankomst der BatavierenHoewel de Bataafse Republiek (1795-1801), die zijn naam ontleende aan de Batavieren die ?100 jaar voor Christus? geboorte? uit ?Hessenland? naar ons land kwamen, alweer twintig jaar ?verleden tijd? was, werd in het Spel de oorsprong van de bewoning van ons land nog steeds bij de Bataven gelegd.?Zij waren Heidenen, doch minder bloeddorstig dan de Germanen en andere naburige volkeren; hunne levenshouding was eenvoudig en zij waren met weinig voldaan?.Ze waren ?zeer op hunne vrijheid en onafhankelijkheid gesteld?. De ?wederrechteijke behandeling? door de Romeinen deed hen ?onder aanvoering van Claudius Civilis, die de eerste plaats bekleedde? onder hun ?opperhoofden?, de wapens opvatten, ?wat weldra ?door eene bestendigen vrede gevolgd werd?.Bekeering der HeidenenDe prediker Willibrord (658-739) kwam over uit Engeland, en hoewel koning Radboud zich met alle macht verzette ?verspreidde de leer des Evangelies zich allengskens meer en meer in deze gewesten, totdat (?) de afgoderij geheel en al was uitgeroeid?. Dat collega Bonifatius in 754 bij Dokkum werd vermoord ontbreekt; om tere kinderzieltjes te sparen?Kruistocht naar het Heilige LandHet Spel heeft alle begrip voor de Kruistochten, ?ten einde het heilige graf uit de handen der Sarracenen te verlossen?.Ze gaven ook ?onze landgenooten gelegenheid, door hunne dapperheid uit te munten, hoezeer velen hunner er het leven bij verloren, of van alles beroofd huiswaarts keerden?.Hoekse en Kabejauwse twistenDe Hoekse en Kabeljauwse twisten verdeelden het land. De Kabeljauwsen noemden zich zo ?omdat de kabeljauw de kleinere visschen verslindt?; de vrienden van Margaretha van Parma werden Hoeksen genoemd omdat kabeljauw ?door middel van den hoek werd gevangen?. Volgens het Spel werden ?zelfs bloedverwanten tegen elkander in het harnas gejaagd, zoodat men de gevolgen daarvan nog lang ondervonden heeft?. Zet zes en belooft niet te krakeelen [ruzie te maken].Laurens Janszoon Koster, uitvinder boekdrukkunstVeel belangrijker was de Uitvinding der boekdrukkunst; volgens het spel ?in of omtrent 1428, (?) door den verdienstelijken Laurens Jansz Koster?. Het Spel is zich ervan bewust dat ook Duitschland de uitvinding claimt, ?maar het is en blijft waarheid, dat wij Nederlanders ons volle regt er op kunnen en mogen beroemen?. Werpt uit vreugde dezer schone uitvinding nog eens.Inquisitie ingevoerdDe ?leer van Luther en Kalvijn? werd door de rooms-katholieke keizer Karel V, ?hetgeen wel te begrijpen is? aldus de speelregels, hevig bestreden. Ketters werden vervolgd door de Inquisitie, ?een soort geloofsonderzoek?. ?Deze wreedaardige inrigting kon echter niet beletten dat de prediking der nieuwe leer (?) veel bijval vond, en dat vele monniken en nonnen hunne kloosters verlieten, ten einde God buiten dezelve (?) te dienen?. Werpt uit schrik dezer schandelijke instelling eens achteruit.Verovering van den Briel en moord op Willem van OranjeDe invoering van den tienden penning werd opgehouden???door de onverwachte tijding der verovering van den Briel door de Watergeuzen, op den 1sten April 1572, slechts met eene vloot van vier en twintig schepen en twee honderd vijftig man, (?) waarna vele steden, als Vlissingen, Medemblik, Hoorn, een gedeelte van Gelderland en van Vriesland, de partij van Alva verlieten, en zich aan de zijde van prins Willem van Oranje (?), die zich als een ijverig voorstander van ?s lands vrijheid en voorregten deed kennen, voegden?.Willem, ?die de zaak der verdrukten manmoedig verdedigde (?), de edele menschenvriend?, werd echter ?op den 10den Julij 1584 te Delft, door een daartoe gehuurde moordenaar, met een pistoolschot van het leven beroofd. ?Het vaderland werd hierdoor in diepen rouw gedompeld?. Op ?eene prachtige graftombe? wordt hij ?als eenen hersteller van vrijheid en zuivere godsdienst afgeschetst? en hij kreeg ?den titel van vader des vaderlands. Hij kan nooit genoeg herdacht worden?.Overwinningen op SpanjeWillem maakte de vrijheidsstrijd van de Geuzen tussen 1572 en 1579, waaraan de volgende drie plaatjes zijn gewijd, overigens nog mee: de belegering van Haarlem, Leidens Ontzet en de Unie van Utrecht.Duidelijk wordt gemaakt dat ?eene bende van driehonderd gewapende vrouwen?, onder leiding van Kenau Simons Hasselaar, ?zich bij deze belegering door eenen voorbeeldlozen heldenmoed? had onderscheiden. Het Spel neemt trouwens stelling tegen het feit dat de vijand genadeloos werd behandeld: ?Van den kant der belegerden [werd] eene wreedheid gepleegd, welke zich geenszins door de drang der tijden laat verontschuldigen?: ze lieten ?twaalf gevangen Spaansche soldaten ophangen, de hoofden van elf afhouwen, dezelve in eene ton kuipen en van de wallen naar buiten afrollen. Eene handelwijze, welke men zelfs in vrienden niet verschonen moet?. Door hongersnood werd Haarlem overigens ?hevig gefolterd?.Leiden werd ontzet dankzij ?eenen storm, die zoo veel water over de binnenlanden joeg, dat de belegeraars de vlugt moesten nemen en de vloot, welke tot ontzet bestemd en met levensmiddelen geladen was, den 3. October 1574 in de stad kwam?.Door afgevaardigden van Gelderland en Zutphen, Holland, Zeeland, Utrecht en Overijssel, ?en eindelijk in 1594 ook door de stad Groningen? werd op 23 januari 1579 de Unie van Utrecht gesloten, waarin de noordelijke Nederlandse gewesten overeenkwamen gezamenlijk de Spanjaarden het land uit te werken. ?De tien overige Nederlandsche provinciën bleven echter getrouw aan Philips, hetwelk hen naderhand te vergeefs berouwd heeft?. Werpt nog eens, elkander vriendschap belovende.1600: Slag bij NieuwspoortDe Slag bij Nieuwpoort, minder belangrijk dan (1600) gemakkelijk te onthouden, was een mislukte poging om Duinkerken te bevrijden van de Spanjaarden. Tijdens de confrontatie bij Nieuwpoort sloegen de Spanjaarden op de vlucht, maar Duinkerken kwam nooit in ?Staatse? handen. Volgens het spel werd echter een grote overwinning behaald:?De aartshertog Albertus van Oostenrijk werd met deszelfs leger geheel verslagen, zoodat hij meer dan drieduizend dooden verloor. (?) Deze zegepraal werd door meerdere voordeelen gevolgd, en de Nederlandsche krijgsroem meer en meer bevestigd?.Trekt vier en verspring op 68, om de roem der nakomelingschap [?] te zienIn het begin van de zeventiende eeuw verminderde in het ?Staatse? Nederland het enthousiasme voor de oorlog. De verovering van Duinkerken was mislukt, de economie haperde en de militaire kosten liepen uit de hand. Tegelijk was ook Spanje oorlogsmoe, terwijl de veroveringen in Azië door de Verenigde Indische Compagnie als een bedreiging werden gezien. Voorstander van vrede vestigden hun hoop op raadspensionaris Johan van Oldebarneveldt, terwijl prins Maurits de strijd voort wilde zetten. Het zou de raadpensionaris letterlijk de kop kosten.Twaalfjarig BestandIn elk geval werd een Twaalfjarig Bestand (1609-1621) afgekondigd, volgens het Spel ?in weerwil van de dapperheid, door de Staatsgezinden in elke ontmoeting met den Spanjaard betoond (?), schoon tegen den zin van prins Maurits, en door tusschenkomst van Frankrijk en Engeland?. Het spel erkent de noodlottige gevolgen:?In dit bestand meent men de oorzaak te moeten zoeken van de verwijdering, welke sedert tusschen Maurits en Oldebarneveld heeft plaats gehad, en voor den laatstgenoemden zulke noodlottige gevolgen na zich sleepte?.Welke, moet de spelleider kennelijk uitleggen. Dat Van Oldenbarnevelt feitelijk door prins Maurits werd vermoord heeft geen plaats in het Spel gevonden.Het nemen der ZilvervlootIn 1528, toen oorlogvoeren weer mocht, werd een ?aanzienlijk Spaans eskader, onder de naam van de Zilvervloot bekend, (?) door den dapperen Nederlandschen vlootvoogd Pieter Pieterszoon Hein, in de wandeling slechts Piet Hein genoemd, bemagtigd. Deze overwinning bragt den Westindischen maatschappij eene aanwinst van meer dan elf millioen toe, en nog [steeds] deed zich de luide kreet der vreugde over zulk een geweldig voordeel hooren, toen de man, aan wiens beleid men hetzelve verschuldigd was, in een gevecht tegen de Duinkerkers [kapers] sneuvelde, en te vroeg aan zijn dankbare vaderland ontrukt werd. Trekt de helft van den pot.Munstersche VredeIn 1648 kwam er een einde aan de oorlog. Stadhouder Frederik Hendrik heeft dat net niet mee kunnen maken, want hij overleed een jaar eerder, en volgens het Spel had dat ?den dapperen, maar toch vredelievenden prins niet mogen gebeuren?. Feit is dat ?op den 30sten Januari 1648, de vrede te Munster werd getekend, waarbij de toenmalige koning van Spanje, Philips IV, deze zeven vereenigde Nederlanden voor eene vrije republiek erkende, op welke noch hij, noch zijne nakomelingen, iets te eischen hadden?. (?) ?Een ieder zag met een gevoel van dankbaarheid het einden van eenen oorlog, die tachtig jaren geduurd, en veel bloed, geld, en tallooze opofferingen gekost had?.Wat niet betekende dat de eeuwigdurende vrede was begonnen. De volgende twee plaatjes beelden zeeslagen uit. De Zeeslag bij Scheveningen (1654) tegen de Engelsen, later nauwkeuriger gepreciseerd als de ?Slag bij Terheijden?, kostten admiraal Maarten Harpertszoon Tromp het leven en in 1656 lukte het een Nederlandse vloot de door Zweden bedreigde stad Danzig [nu Gdansk] te ontzetten. ?De vrede was welhaast een gevolg onzer overwinnende wapenen, hetgeen veel voordeel aan onzen handel toebragt?. De ?Zweeds-Nederlandse Oorlog? duurde trouwens nog tot 1660. Geeft voor het openen der Sond [Sont] vier uit den pot.Zee-oorlogen met Engeland en goed eindeDe zee-oorlogen met de Engelsen waren onderdeel van een reeks die tussen 1562 en 1674 zou voortduren, met hoogte- en dieptepunten en een Nederlandse stadhouder die koning van Engeland werd, Het Spel besteedt in drie plaatjes aandacht aan 1665-1667, met als hoogtepunt de Tocht naar Chatham, toen onder meer de HMS Royal Charles, het vlaggenschip van de Engelse vloot, werd geënterd en meegesleept naar Nederland. De spiegelversiering is nog steeds in het Rijksmuseum te bewonderen. Geeft voor havengeld drie in den pot.?Hierdoor werd de vrede aanmerkelijk bespoedigd?, zegt het Spel, ?zoodat dezelve, op den 31sten Julij des jaars 1667, te Breda gesloten werd.Prins Willem III (1650-1702) was acht dagen oud toen zijn vader aan de pokken overleed. Zijn moeder was Maria Stuart, de oudste dochter van Karel I van Engeland. Toen hij meerderjarig werd kwam er een eind aan het Eerste Stadhouderloze Tijdperk. Hij trouwde met zijn nicht Maria II Stuart [Mary], dochter van James II, die katholiek was. Hij werd in 1685 koning van Engeland en, zegt het Spel, hij wilde ?de Roomsche godsdienst alom in zijne rijken invoeren? en zijn protestantse dochter zo ?van het erfregt berooven?. Maar ?Willem III stak met een aanzienlijk leger derwaarts [de Boyne] over, herstelde er de Hervormde godsdienst en werd er, benevens zijne echtgenoot, in het begin des jaars 1689 gekroond, zonder dat zijne hoogheid daarom van zijn stadhouderschap afstand deed?. In 1702 stierf de koning-stadhouder, kinderloos, bij een val van zijn paard. De constatering in het Spel, dat ?Zijne nagedachtenis in Engeland met eerbied, in Ierland daarentegen met afkeer, wordt herdacht?, is tweehonderd jaar later nog steeds actueel.Over ?het Rampjaar 1672? valt heel veel te vertellen. Het Spel vat de gebeurtenissen bondig samen met: ?Er werden middels eene menigte veld- en zeeslagen geleverd, die nu eens ten voor- en dan weder ten nadeele der bondgenoten uitvielen. De geschiedenissen van ons vaderland zijn vol van de heldendaden onzer voorouders, en hoezeer het lot al mede of tegen liep, zij deden zich echter overal met roem onderscheiden?. De moord op de gebroeders De Witt met schuldvraag is slim onder het tapijt gewerkt. Geeft twee voor oorlogskosten in den pot.Paalworm bedreigt de zeedijkenIn 1732 werd ons land aan een gevaar blootgesteld ?hetwelk deszelfs ondergang scheen na zich te zullen slepen?. De paalworm bedreigde ?het paalwerk, ter bescherming der zeedijken?. De palen werden ?door schadelijke wormen zoo geweldig doorgeknaagd, dat een enkele stormwind of hooge zee het geheele land zou hebben kunnen vernielen?. Sindsdien worden zeedijken door zware stenen beschermd, ?hetwelk eerst wel veel geld kostte, maar vervolgens veel aan jaarlijks onderhoud uitwon?. Geeft als vrijwilllige gift tot onderhoud en versterking, een in den pot.Bloedig beleg Bergen op ZoomIn 1747 werd Bergen op Zoom na een bloedig beleg door de Fransen veroverd: 5250 doden aan de Franse kant en ongeveer 5000 aan de Nederlandse, ?na een tegenweer, welke bijkans drie maanden had aangehouden?. Geeft ter tegemoetkoming der oorlogskosten, twee in den pot.Het volgend jaar kwam er met de Vrede van Aken een einde aan deze Oostenrijkse Successieoorlog, ?waarna de Staten ook weder in het bezit kwamen van de door Frankrijk veroverde plaatsen?.Onrust door en op de zeeënIn 1775 en 1776 werd ons land geteisterd door >natuurrampen. Op 14 november was er ?eenen ongemeen zware storm en watersnood, waardoor verscheidene dijken bezweken, en eene onnoemelijke schade aan goederen, enz., werd veroorzaakt?. In januari 1776 volgde ?eene zeer felle koude?; volgens Buisman (deel 6, pag. 474) zakten de thermometers ?dieper dan diep? (- 20 graden!). En op 24 en 25 november volgden weer overstromingen, ?zodat men niet zeggen kan welke dezer beide jaren aan ons land de meeste rampen gebaard heeft?.En de zee-oorlogen met Engeland werden weer voortgezet, in de Caraïben. De Engelsen belemmerden ?onze scheepvaart, door het nemen van schepen, met scheepsladingen en andere noodwendigheden?, onderweg naar ?onze voortplantingen? St. Eustatius en de [slaven]kolonies Demerary en Berbice.In 1781 (volgens het Spel in augustus 1780) volgde een treffen op de Doggersbank. ?Het kwam tot een bloedig gevecht, waardoor de Engelschen genoodzaakt waren te wijken. Deze zeeslag getuigde van den nog niet geheel uitgedoofden moed der Nederlanders?. Trekt als aandeel in den buit, twee uit den pot.Revolutie tegen Oranje begintDe Franse Revolutie gaat in het Spel geruisloos voorbij. Wel wordt duidelijk dat Oranje minder populair begon te worden. ?De factie [politieke groep], welke zich te allen tijde, ter bevordering van eigen voordeel, tegen het huis van Oranje verklaard had, werd in de gelegenheid gesteld hunnen haat tegen hetzelve den vrijen teugel te vieren. Er werden vrijkorpsen bevestigd, burgersociëteiten opgerigt, oproeren aangestookt, de waardigheden des erfstadhouders besnoeid, burgers tegen burgers gewapend, regenten afgezet en vliegende legertjes in Zuid- en Noordholland op de been gebragt?. H.K.H. de Prinses van Oranje, [Wilhelmina van Pruisen, echtgenote van Willem V] werd zelfs feitelijk gearresteerd. Haar broer werd te hulp geroepen, die in oktober 1787 met een invasie ?de oude constitutie in deze gewesten herstelde?. Trekt tot aanwerving van hulptroepen, ten einde het oproer te dempen, vier uit den pot.Maar ?het misnoegen der zoogenaamde patriotische partij bleef voortduren, en sommige ontaarde Nederlanders hielden eene heimelijke verstandhouding met de Franschen, die hunne koning omgebracht, en een losbandig volksbestuur hadden ingevoerd.(?) Zij rustten niet, voordat de Franschen, door eenen gestrengen wintervorst begunstigd, meesters van Nederland waren?.De ?verderfelijke leer van vrijheid, gelijkheid, broederschap?De samensteller van het Spel moest niets hebben van de Bataafse Revolutie. ?In den aanvang van 1795? werd ?de verderfelijke leer van vrijheid, gelijkheid en broederschap?, in deze gewesten ingevoerd. Aan de Bataafse Republiek wordt in het Spel dan ook nauwelijks een woord vuil gemaakt; die moest het vergeetboek in.Willem V, ?benevens zijne gemalin en geheele familie?, vertrok op 18 januari 1795 ?van Scheveningen, aan boord van de aldaar gereed liggende visscherspinken?, naar Engeland, ?waarop de vernietiging van het erfstadhouderschap en ?s lands oude regeringsvorm onmiddellijk tot ons onherstelbaar nadeel volgde?.De ?nieuwerwetsche Batavieren? waren in 1797 ter hoogte van Egmond niet in staat een Engelse aanval af te slaan; ?het overschot der vloot keerde, na een verlies van negen schepen, in eenen zeer ontredderden toestand terug?, maar ?de hoofden des lands probeerden de nederlaag te verbloemen?.Intussen was er in 1798 ?eenen fellen en langdurigen winter, en daarop in het voorjaar van 1799 watervloed en doorbraak. Eene rijke inzameling van penningen was nauwelijks toereikend om het geleden verlies te herstellen?.Bevrijding door Russen verijdeldIn 1799 kregen de verdrukte Orangisten nieuwe hoop, toen een leger van Engelsen en Russen landde op de Noordhollandse kust, en zich ?dadelijk meester maakte van de Helder, het eiland Texel en de Zijpe, alsmede van Medemblik, Hoorn, Enkhuizen en de Lemmer, en bovendien ook van het rampzalige overschot van ?s lands zeemagt?.Wikipedia weet dat er in 1799 een Vlieter-incident was, toen een Nederlands eskader zich op 30 augustus overgaf aan de Britse vloot, ?zonder dat er ook maar een enkel schot gelost werd?. Het incident vond plaats in de Vlieter, een vaargeul in de Waddenzee, en was de genadeslag voor de Nederlandsevloot, die daarna geen verdere rol van betekenis meer zou spelen in de Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen.Maar de landing mislukte, weet het Spel, hoe wordt niet vermeld. Maar volgens Wikipedia ?bleek de burgerbevolking van Noord-Holland veel minder oranjegezind dan de prins van Oranje had gedacht. Het Bataafse leger wist, in samenwerking met de Franse troepen in Nederland, de geallieerden te verslaan in de Slag bij Bergen en de Slag bij Castricum?. Daardoor werd, stelt het Spel, ?de hoop van alle goede Nederlanders, op verlossing uit de magt hunne dwingelanden, verijdeld?. De Vrede va Amiëns maakte een voorlopig einde aan de spanningen.Onder Franse overheersingRutger Jan Schimmelpenninck werd op 15 mei 1805 raadpensionaris, ?met eene magt bekleed, welke de monarchale in vele opzigten evenaarde?. Volgens het Spel diende de invoering ?alleen, om de natie te gewennen aan een bestuur waardoor Napoleon een meer onbeperkt gezag over dit land konde uitoefenen?. Schimmelpenninck was een pragmatisch politicus die zowel in de Bataafse Republiek als het Bataafs Gemenebest (waarvoor hij de Grondwet (her)schreef) en onder koning Lodewijk belangrijke functies vervulde. Toen het land onderdeel werd van het keizerrijk werd hij senator in Parijs. Nadat Napoleon in 1815 zijn Waterloo had gevonden werd Schimmelpenninck lid van de Nederlandse Eerste Kamer.In juni 1806, zegt het Spel, ?begaf zich eene staatscommissie uit ?s-Hage naar Parijs, om de keizer te smeken de republiek tot koninkrijk te verheffen?. Napoleon was de beroerdste niet, en stuurde zijn broer Lodewijk. Al op 27 juni volgde de ?plegtige intrede, bij welke het volk geene de minste blijken van goedkeuring of toejuiching (? 1801, Google Books) gaf?. Trekt tot onderstand van zijn leger vier uit den pot.Het nieuwe koninkrijk hield niet lang stand. ?Onder menigerlei voorwendsels werd den koning het bestuur onaangenaam gemaakt. (?) Het koningrijk Holland werd bij een keizerlijk decreet op den 9 Julij 1810 bij het groote rijk ingelijfd?.Jongelingschap met Napoleon naar RuslandEén van de consequenties was de ?militaire conscriptie?; de krijgsdienst onder Napoleon. Op 10 april 1811 gingen de eerste soldaten vanuit Amsterdam ?naar het Fransche leger op marsch?.De veldtocht van Napoleon naar Rusland in 1812, waarbij van de 700.000 vertrokken militairen (waaronder 25.000 Hollanders) er maar 20.000 terugkwamen, wordt in het Spel alleen maar een ?mislukte expeditie? genoemd. Meer aandacht wordt besteed aan de fatale Volkerenschlacht bij Leipzig op de terugtocht (16-19 oktober 1813). ?Een gevecht, waarvan men nauwelijks een voorbeeld in de geschiedenis aantreft, en waarbij den Franschen een onberekenbaar zwaar verlies van manschappen, paarden. enz., werd toegebragt (?) waardoor Napoleon dermate in het nauw werd gebragt, dat hij afstand van zijnen kroon deed, en zich naar het eiland Elba in ballingschap begaf.Van Vorstendom naar KoninkrijkTot grote tevredenheid van samensteller Moolenyzer werd Koning Willem I, ?sedert het noodlottige jaar 1795 met vele tegenspoeden geworsteld hebbende, [in 1813] uitgenodigd zich naar ?s-Hage te begeven, alwaar hem, terstond na zijne aankomst, de souvereiniteit over deze gewesten werd opgedragen?. Twee zinnen verder is het congres, te Weenen [van 1815] al achter de rug en ?aanvaardde de vorst de koninklijke waardigheid over de zeventien Nederlandsche gewesten, die wederom met elkander verenigd, en tot een koningrijk verheven waren?.Voor het Vorstendom, dat dus al in 1815 werd gepromoveerd tot Koninkrijk, werd op 22 maart 1814 de Constitutie [grondwet] ingevoerd. ?Eenige kundige mannen? hadden, na ?onderzoek door zeshonderd der aanzienlijkste inwoners des lands?, de Constitutie goedgekeurd, die in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, ?in tegenwoordigheid der geheele vorstelijke familie en een groot aantal aanschouwers, plegtig werd beëdigd?.Maar ?de rust en de weder ontluikende welvaart dezer gewesten werd in het begin van het jaar 1815 plotseling gestoord?. De verbannen keizer was van Elba ontsnapt en Europa was in de ban van de honderd dagen van Napoleon.?Door eene menigte trouwelooze en meineedige soldaten bijgestaan, verjoeg hij weldra de Bourbons (?) en overviel eindelijk het leger der bondgenooten op den 15, 16, 17 en 18den Junij, bij Waterloo, nabij Brussel?. Het was een ?volkomen nederlaag? waardoor ?het Fransche leger tevens als ontbonden en geheel vernietigd kan beschouwd worden. Napoleon werd verbannen naar Sint Helena, ?en is aldaar op den 5den Mei 1821 overleden?.Verheugt u over de nederlaag der Franschen en schenkt als vrijwillige bijdrage acht in den pot tot ondersteuning van het Hollandsche leger.De Barbarijse zeerovers bij de Noord-Afrikaanse kust waren berucht in deze tijd. Het Spel brengt de Slag van Algiers in herinnering, die in 1815 begon en waarvan het laatste deel in 1816 vermoedelijk plaats vond toen het Spel al in de boekwinkel lag. De Europese mogendheden besloten ?de menigvuldige rooverijen? te ?fnuiken?. Een ?vereenigd Engelsch en Nederlandsch eskader? trok in de zomer van 1815 naar Algiers, ?stak de aldaar liggende vloot in brand, beschoot de stad en noodzaakte de Bei [?Dei? volgens het Spel] tot een verbond waarbij het vrijlaten der Christenslaven bedongen werd. De Christenheid juichte deze onderneming toe, en de beide vlootvoogden werden bij dezelver terugkomst met blijken van erkentelijkheid en goedkeuring hunner souvereinen beloond, en de achting hunner landgenooten viel hun ten deel. Zoo deed zich de aloude moed der Nederlanders, in de bestrijding van den algemeenen vijand des Christendoms, op eene zoo luisterrijke wijze, kort na hunne weder zelfstandigverklaring, onderscheiden?.Algemeene VredeHet Spel eindigt met de ?Algemeene Vrede? die ?op den 21sten November 1815 te Parijs werd gesloten?; het Verdrag van Paijs. ?Volgens dit tractaat behield Frankrijk deszelfs grenzen,(?) eenig grondgebied ten noorden en zuiden uitgezonderd, hetwelk aan de bondgenooten werd afgestaan. Hiermede kwam er dan een einde aan eenen worstelstrijd, welken ons vaderland op zoo veel bloed en tranen is te staan gekomen, terwijl wij hartelijk wenschen, dat hetzelve, in alle opzigten voorspoedig, allengs den voormaligen luister zal zien herleven. Wie op dit nummer 70 komt wint de pot en is de eerste speler in het volgende spel..Prijs: ?1.450,- (incl. lijst).

      [Bookseller: Inter-Antiquariaat MEFFERDT & DE JONGE]
 34.   Check availability:     NVvA     Link/Print  


        Den Haag, feest op het Malieveld - Dirk Sluyter naar Haatje Pieters Oosterhuis, 1816.

      FEEST OP HET MALIEVELD?Volksfeest gevierd in ?s Gravenhage den 16de September 1816?. Ets met aquatint vervaardigd door Dirk Sluyter naar een tekening van Haatje Pieters Oosterhuis, uitgegeven te Amsterdam door J.C. Hagedoorn. In de tijd met de hand gekleurd (met latere toevoegingen). Afm. (prent) 33,2 x 46,7 cm.Er werd een volksfeest gehouden in ?s Gravenhage ter ere van de aankomst van Willem II, erfprins der Nederlanden en Anna Paulowna, grootvorstin van Rusland na hun huwelijk in Sint Petersburg in februari 1816. We zien dat een enorme menigte zich op het Malieveld heeft verzameld, waaronder veel soldaten.Muzikanten, goochelaars en acrobaten vertonen op een groot podium hun kunsten: een man met een kruiwagen loopt over een touw naar een hoge stellage. In kraampjes en vanaf kruiwagens wordt eten en drinken verkocht. Op de achtergrond rijden de koetsen van het jonggehuwde paar en hun gevolg.De couranten uit de dagen erna berichtten over de ?warme vreugde over de gelukkige aankomst van het Vorstelijk Paar en de ongekunstelde blijdschap, met welke alle harten vervuld waren.??Reeds van den morgen af, was het grootste gedeelte van de bevolking dezer residentie op de been; terwijl aan alle toegangen tot dezer stad de toevloed van zowel rij en vaartuigen , als te voet aankomende bewoners van andere steden en dorpen onbeschrijfelijk groot was. De menigte aanschouwers in en om het Malieveld, waar verschillende verrigtingen van koorddansers en andere verlastingen gratis voor het publiek gegeven werden, was talloos.??De Koninklijke familie reed geruime tijd door het veld en ontving aanhoudende ondubbelzinnige blijken van volksliefde en achting. Des avonds leverden de illuminatien van de stad het schilderschtigste gezicht op; de pracht en smaak, waarmede alle pleinen en straten en vooral de Vijverberg, het Voorhout en Boschkant verlicht en versierd waren, gaan alle beschrijving te boven.?Prijs: ?1.650,- (incl. lijst).

      [Bookseller: Inter-Antiquariaat MEFFERDT & DE JONGE]
 35.   Check availability:     NVvA     Link/Print  


        Seder Tefillah

      , 1816. 1816. (JUDAICA

      [Bookseller: Bauman Rare Books ]
 36.   Check availability:     ABAA     Link/Print  


        Cambria Depicta

      , 1816. 1816. First Edition . [PUGH, Edward]. Cambria Depicta: a Tour through North Wales, Illustrated with Picturesque Views. London: E. Williams, 1816. Folio (9-1/2 by 12-1/2 inches), 20th-century three-quarter red straight-grain morocco gilt, raised bands, marbled endpapers, all edges gilt. $6200.First edition of this wonderfully illustrated tour of North Wales, written in ""a lively and entertaining style,"" with 71 fine hand-colored aquatints. This copy richly extra-illustrated with the inclusion of 23 hand-colored aquatints from Compton's Northern Cambrian Mountains of 1820, for a total of 94 hand-colored aquatint plates. A handsomely bound copy.""The best of all the books on Wales is the Cambria Depicta of Edward Pugh, the drawings for which took ten years to complete. In the preface the author speaks of the multiplication of illustrations of the same scenes owing to the fact that most travellers, being ignorant of the language of the country, never left the frequented routes, and he claims all his drawings are new to the public"" (Prideaux). ""By 1793, Edward Pugh (1763-1813), miniature painter and topographer, was exhibiting miniatures at the Royal Academy where he continued to show both portraits and landscapes until 1808. ""It was Pugh's association with John Boydell, the publisher of prints, which led him in 1804 to commence his most important work, Cambria Depicta. Over the next nine years Pugh travelled extensively on foot through north Wales, and both wrote the substantial text and provided the original drawings for aquatints. Although the biographical details of Pugh's life are sketchy, a great deal can be said of his character, since Cambria Depicta was written in the first person and in a lively and entertaining style. It presents Wales from the perspective of a native Welsh-speaker, rather than of an English traveler, on which grounds the author particularly commended the work to his audience for the insights it offered. Pugh regaled his readers with interesting incidents, gossip, and his idiosyncratic opinions on aesthetics and the general state of the world. His was a fresh and democratic voice, expressing ambitions for the improvement of contemporary Welsh culture, as well as relating its history and myths. Pugh did not see his masterpiece in printed form; it was published by Evan Williams in London three years later. Examples of his work are in the National Library of Wales, Aberystwyth, the National Museum and Gallery of Wales, Cardiff, and the Victoria and Albert Museum, London"" (ODNB). ""Breddyn Mountains from Powis Castle Grounds"" bound slightly out of order, but present. Abbey, Scenery 521. Prideaux, 348. (See Abbey, Scenery 523 for Compton's Northern Cambrian Mountains.). Only occasional minor spot of foxing. Plates generally quite clean and vivid. Binding fine and handsome. An excellent extra-illustrated copy.

      [Bookseller: Bauman Rare Books ]
 37.   Check availability:     ABAA     Link/Print  


        Travels in the Interior Districts of Africa: Performed in the Years 1795, 1796, and 1797. with An Account of a Subsequent Mission to that Country in 1805. Vol.I - Travels in 1795, 1796, and 1797 with an Appendix Containing Geographical Illustrations of Africa by Major Rennell, Vol.II - The Journal of a Mission to the Interior of Africa, in the Year 1805. Together with Other Documents, Official and Private, Relating to the Same Mission. To which is Prefixed an Account of the Life of Mr. Park.

      John Murray Vol.I-1816, Vol.II-1815 - 2 vols., lg. quarto, wide margins. Beautifully re-bound in period brown full leather bindings, fine and unworn. Gilt margin around bd. edges. Spines with 4 raised bands. Red and black morocco spine labels and gilt devices in other compartment. All hinges tight. New eps. Heavy paper. Mild scattered foxing. All maps and engravings present as called for, though one plate in vol.I is at p.146 rather than p.246. The large fold-out maps are bright and completely intact save one or two tiny fold tears repaired on verso with archival tape. Some mild off-setting from plates and maps, not in any way interfering with the exceptional appearance of the material. pp.eng. portrait frontis, xv,map,458; xvii,373. This is a truly beautiful set of the peripatetic surgeon's explorations in Africa when it was still "Darkest Africa." He made many useful observations, geographical, botanical, meteorological, and cultural. Quite rare in such nice condition. [Attributes: Hard Cover]

      [Bookseller: Gunstock Hill Books]
 38.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        IL NATALE DEL MESSIA - POEMA

      Tipografia Masi, Napoli 1816 - Pagine: 162 . Rilegatura: Brossura . Caratteristiche: Interessante e curioso il retrocopertina con la scritta a mano d'epoca "Dieci esemplari della Messiade del poeta Dom.coSimeone Oliva indritta al Re di Napoli", vi

      [Bookseller: Libreria Scripta Manent]
 39.   Check availability:     AbeBooks     Link/Print  


        [PREVENTING A WAR WITH JAPAN] Zapiski Flota Kapitana Rikorda o Plavanii Ego k Yaponskim Beregam v 1812 i 1813 Godakh i o Snosheniyakh s Yapontsami [i.e. Notes of Fleet Captain Rikord About his Voyage to Japan's Shores in 1812 and 1813, and His Relations with the Japanese]

      St. Petersburg: Naval Typ, 1816. [viii], 137, [iii] pp. 25,5x18 cm. With an aquatint portrait frontispiece of Takadaya-Kahei and four folding copper engraved maps and plans after P. Rikord. Period style mottled full leather with gilt tooled ornaments on the boards; all edges coloured. Pre-revolutionary owner's ink stamp on the title page. Paper slightly age toned, some leaves with minor staining. Otherwise a very good copy. First edition. Rare Russian imprint as only nine copies were found in Worldcat. Primary source of the early history of Russian-Japanese relations closely connected with the first Russian circumnavigation (1803-1806) under command of Adam von Krusenstern and the Russian-American Company under Nikolay Rezanov (1764-1807). «In 1807 Golovnin was commissioned by the Russian government to survey the coasts of Kamchatka, the Russian American colonies and the Kuril Islands» (Howgego 1800-1850, G15). The book describes the rescue operation organised by Captain Peter Rikord (1776-1855) on the Imperial Russian sloop «Diana» as a result of the famous diplomatic Golovnin incident (1811-1813), which brought Russia and Japan to the brink of war. Count Nikolai Rezanov took part in Krusenstern's circumnavigation with the goal to deliver the first Russian embassy to Japan and to establish diplomatic relations between the countries. The embassy was unsuccessful, and in 1805 the Emperor of Japan prohibited Russian ships and subjects from approaching Japanese shores. Following the instructions of an irritated and insulted Rezanov, in 1806-1807 two ships of the Russian-American Company - 'Yunona' and 'Avos' under the command of young navy officers Nikolas Khvostov and Gavriil Davydov sailed to the Japanese possessions on the Southern Sakhalin, the Kuril Islands and Hokkaido, robbed and burned the shore settlements, and captured several Japanese people. Although both Khvostov and Davydov were arrested as soon as they arrived in Okhotsk and were sent to Saint Petersburg to be trialed, the attitude of the Japanese to Russians deteriorated; Russia was considering preparing for a war with Japan. In 1808-1811 the Russian sloop 'Diana' under the command of Vasily Golovnin and Peter Ricord (second-in-command) was sent on a second official Russian circumnavigation to explore and describe the Russian Far East, Kamchatka and Alaska. Upon his return from Russian America in 1811 Golovnin sailed to chart the Kuril Islands. During a short stop at Kunashir Island, Golovnin, his two officers and four sailors were taken prisoners by the Japanese, transported to the Hokkaido Island and were kept in prison near the town of Matsumae for over two years. The peaceful solution of the conflict became possible only as a result of the friendly relationship between Peter Rikord, who organized and led three expeditions to rescue his commander Golovnin, and a prominent Japanese businessman and public figure Takadaya Kahei (1769-1827), who was captured by Rikord with his ship Kanze-maru, and stayed in Russia for several months. Takadaya Kahei learned Russian, and upon returning home he convinced the Japanese government that the Russians could be trusted. The Russian sailors were then released from Japanese captivity (no one in history had ever returned from the Japanese captivity before). This work describes the story of Golovnin's capture and rescue in a very captivating manner. The plates and maps depict the views of the harbours and ports of Edermo (modern Erimo) and Hakodate, plans of the special facilities built for the negotiations, and a portrait of Takadaya Kahei. Rikord's book is considered by Russian bibliographers as a supplement to the book by Golovnin, titled Captivity in Japan During the Years 1811, 1812, 1813 which was published earlier the same year (SPb., 1816).

      [Bookseller: Bookvica]
 40.   Check availability:     Biblio     Link/Print  


        Traité élémentaire du calcul des probabilités.

      Paris: Courcier, 1816. A fine uncut copy of his influential text book on probability - beeing the first exposition of Laplace's 'Théorie analytique des probabilités' (see Landmark Writings in Western Mathematics, p.339).8vo (213 x 140 mm). VIII, 299, (3: errata) pp. Original interims-brochur, spine heavely worn but with no damage o the leaves. A small and well made repair to the lower right corner of the title page. Provenance: Ecole Sainte Genevieve and Saint-Louis de Jersey (library stamp on title). In all a fine copy in its original state. Fine. Fine.

      [Bookseller: SOPHIA RARE BOOKS]
 41.   Check availability:     Direct From Seller     Link/Print  

______________________________________________________________________________


      Home     Wants Manager     Library Search     562 Years   Links     Contact      Search Help      Terms of Service     


Copyright © 2018 viaLibri™ Limited. All rights reserved.